Piąty muszkieter

Facet w sukience czyli o płci w kulturze

2012-01-28T23:59:00.001+01:00

rozmawiam ja i Marzena Orczyk - Wiczkowska

http://gender.pl/readarticle.php?article_id=190

Głos młodych wieszczy przemiany?

2012-01-25T21:32:00.004+01:00

czy sukces Ruchu Poparcia Palikota świadczy o zachodzącej zmianie pokoleniowej i światopoglądowej?

Wynik ostatnich wyborów parlamentarnych przyniósł dość nieoczekiwany sukces ugrupowania i człowieka skazywanego na marginalizację a nawet zapomnienie. Trzeci wynik zapewniły tej świeżej jeszcze inicjatywie szczególnie głosy ludzi młodych, rozczarowanych obecną polityką i politycznym establishmentem. Czy mamy zatem do czynienia z nieśmiałym jeszcze początkiem przemian na polskiej scenie politycznej, uwarunkowanych przeobrażeniami w sferze społecznej i mentalnej?

Młody Polak wskazuje na Palikota

Chyba nawet analitycy i publicyści byli dość zaskoczeni nagłym wzrostem notowań projektu politycznego Janusza Palikota. Dotychczasowy trefniś i dyżurny happener polskiej sceny politycznej stał się z dnia na dzień znaczącym politykiem, z którym już teraz trzeba będzie się liczyć, gdyż za jakiś czas może dołączyć do grona głównych rozgrywających. Palikot odniósł sukces szermując hasłami antyklerykalnymi, nawołując m.in. do opodatkowania Kościoła, renegocjacji Konkordatu i walki o świeckie państwo. Ponadto, opowiedział się zdecydowanie za związkami partnerskimi, parytetami, zmniejszaniem znaczenia i wielkości biurokracji (z czym wiążą się liczne projekty uproszczenia procedur związane z pracami komisji „Przyjazne Państwo”) oraz np. legalizacją marihuany.

Jego pomysł na siebie opiera się na wyraźnym manifestowaniu, iż staje po stronie obywateli oraz przedsiębiorców a przeciwko Kościołowi i korporacjom. Do kogo mogły przemówić tak jasne, klarowne i dość atrakcyjne w swym przekazie hasła? Aż 23,3 procent wyborców (prawie 1/3 wszystkich głosów oddanych na Ruch) stanowiły osoby w przedziale wiekowym od 18-25 lat. Kolejną 1/3 elektoratu stanowią osoby w wieku od 25-39 lat, a najliczniejsi są uczniowie oraz studenci. Co ciekawe, największy „odpływ” młodych zanotowała PO, która jednak „przeciągnięciem” na swoją stronę dużej części starszego elektoratu (dotychczas wiernego PiS), zdołała zapewnić sobie ostateczne zwycięstwo. Ugrupowanie Palikota zdobyło zatem głosy młodych osób rozczarowanych z jednej strony rządami PO, a z drugiej strony zniechęconych do niemrawego i zachowawczego SLD.

Do jeszcze ciekawszych wniosków można dojść, gdy spojrzymy na wyniki akcji Centrum Edukacji Obywatelskiej „Młodzi Głosują 2011”. 30 września 2011 roku w ponad tysiącu szkół w całej Polsce przeprowadzono młodzieżowe wybory parlamentarne, gdzie partia Palikota zdobyła 36% głosów, wyraźnie dystansując dwie najbardziej wpływowe partie ostatnich lat. Można zatem przyjąć, że skoro w przedziale wiekowym 14-17 lat hasła Palikota potrafią przynieść tak szeroki odzew, to mamy chyba do czynienia z projektem o bardzo dużym potencjale na przyszłość.

Nośne hasła zanętą, która umożliwiła połów

W jaki sposób poszczególne postulaty głoszone tak ambitnie i konsekwentnie przez Palikota i jego współpracowników, mogły dotrzeć i przemówić do młodych ludzi? Wydaje się, że hasło legalizacji marihuany było wprost skierowane do najmłodszego elektoratu. Żadna inna partia dbająca o uładzony i niekontrowersyjny wizerunek, nie jest w stanie obecnie ani w najbliższej przyszłości, pokusić się o złagodzenie prawa w tym aspekcie. Także sam premier, podczas sławnej debaty w TVN24 z artystami rockowymi, Zbigniewem Hołdysem, Pawłem Kukizem i Tomaszem Lipińskim, wyraźnie odciął się i nie chciał dyskutować o szansach na legalizację, a nawet złagodzenie kar za posiadanie „miękkich narkotyków”. W tę lukę, stworzoną przez dotychczas ulubione ugrupowanie młodych ludzi, wszedł bardzo zdecydowanie Janusz Palikot.

Kolejną podejmowaną sprawą są związki partnerskie, które mają umożliwić osobom o odmiennej orientacji seksualnej m.in. prawo do dziedziczenia oraz uregulowanie statusu prawnego. Tutaj mamy do czynienia z naturalnym postulatem współczesnej lewicy, który jednak nie znalazł dostatecznego zrozumienia w SLD i został zgrabnie przejęty przez rzutkiego polityka z Lublina. Postulat ten mógł wpłynąć na decyzje otwartych światopoglądowo i tolerancyjnych ludzi z dużych i wielkich miast, którzy zdają się z wolna pozbywać uprzedzeń i stereotypów dotyczących jeszcze ich rodziców.

Chęć wprowadzenia parytetów powinna być szczególnie bliska młodym i ambitnym kobietom, które niekoniecznie chcą wypełniać dotychczasowe role społeczne i mieć taki sam dostęp do pewnych stanowisk jak mężczyźni oraz nie otrzymywać gorszego wynagrodzenia za taką samą pracę.

Projekty „Przyjaznego Państwa” muszą z kolei obchodzić każdego, kto patrzy trzeźwo i krytycznie na funkcjonowanie państwa oraz na różnego rodzaju pozostałości i nawyki z czasów PRL. Ważkim, a zarazem smutnym problemem jest to, że demokratyczne państwo prawne potrzebuje więcej urzędników na wydawanie pozwoleń, niż z natury opresyjne i koncesyjne państwo „demokracji ludowej”.

Ostatnim z nośnych postulatów, i chyba też najbardziej spektakularnym i medialnym, jest programowy antyklerykalizm oraz walka o świeckie państwo. W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że zjawisko antyklerykalizmu jest bardzo złożone i wynika z różnorakich pobudek. RPP zdobył także sporo głosów na wsi, gdzie mamy do czynienia z żywotnym antyklerykalizmem ludowym, który swymi korzeniami sięga minionych wieków i ma silne podłoże ekonomiczne oraz obyczajowe. Z drugiej strony, sporo głosów pochodzi zapewne ze skrzydła antyklerykalizmu inteligenckiego, którego źródeł można szukać w postawie szlachty, gotowej pójść na wojnę z każdym, w imię obrony złotej wolności. Taka postawa przybrała realne i strukturalne kształty w Polsce okresu międzywojennego, gdy sformułowano ideę państwa świeckiego. Ten rodzaj antyklerykalizmu ożywił się na nowo w latach 90., aby obecnie znaleźć swoją bardzo wyrazistą reprezentację w postaci Ruchu Palikota.

Oczywiście, młodzi wyborcy mogą należeć do wiejskiego elektoratu albo stanowić lewicową elitę intelektualną. Jednakże wydaje się, że największy zastrzyk młodej energii pochodzi ze strony tzw. antyklerykalizmu młodzieżowego, który dość wyraźnie odstaje od charakteru dwóch wcześniejszych. Ten rodzaj postawy ma wyraźny posmak współczesności, gdzie dla młodego i zbuntowanego człowieka, wkraczającego w zastany i uporządkowany świat dorosłych, Kościół katolicki jawi się jako struktura zbyt konserwatywna, mało elastyczna i odstająca od realiów. Taki stan rzeczy ma również związek z postępującym zeświecczeniem a wyniki badań pokazują, że aż 80% uczniów źle ocenia lekcje religii w szkole i zamiast nich wolałoby zajęcia z religioznawstwa.

Można zatem uznać, że oferta programowa Janusza Palikota trafiła na bardzo podatny, choć jeszcze świeży, młody i nie do końca ukształtowany polityczny grunt, ściśle związany z nieuchronnymi procesami społecznymi. Ważne tylko, aby ten grunt, będący tak naprawdę jeszcze ugorem, odpowiednio nawozić i dbać o stały wzrost.

Otwarte pokolenie pragnie nowoczesnego państwa

Wszystkie te postulaty i hasła muszą odpowiadać osobom młodym, które wchodząc w dorosłe życie zastają świat pełen ograniczeń, koterii, oraz raz ustalonych, ale dość zwietrzałych wzorców postępowania. Sam wielki wygrany wyborów twierdzi, że chce stworzyć możliwie szeroką organizację, która przeciwstawi się obecnym utrwalonym układom politycznym. Domeną młodości jest właśnie negowanie i rozbijanie świata dziadków i rodziców. W dobie globalizacji i powszechnie dostępnego Internetu młodzi są bardziej otwarci, liberalnie nastawieni do świata i samodzielni. W sytuacji, gdy niezmiernie łatwo uzyskać konkretną informację, coraz trudniej utrzymywać kogoś w niewiedzy i manipulować jego postawą.

Warto także przypomnieć, że obecnie wschodzący elektorat stanowią ludzie urodzeni w drugiej połowie lat 80. oraz na początku lat 90., czyli osoby, których nie wiąże żadna tęsknota i wspomnienia za Polską Ludową. Nostalgia za tamtymi czasami może mieć zazwyczaj charakter przejściowej mody na „oldschool”, ale nie będzie w żaden sposób wiążąca dla wyborów politycznych. Z tą tendencją może mieć również związek słaby wynik wyborczy SLD, czyli ugrupowania, które w dużej mierze bazowało na wspomnieniu za socjalistycznym państwem opiekuńczym, gdzie jednak jednostka pozbawiona była wielu podstawowych praw obywatelskich i wolności.

Młode pokolenie, dojrzewające w czasach III RP, nie wyobraża sobie już systemowego ograniczania ich swobód, często także nie chcą silnego państwa opiekuńczego, ale bardziej liberalnego, stwarzającego możliwie najwięcej miejsc pracy i szans na wszechstronny rozwój.

Pokłosiem dzisiejszych postaw znacznej części młodzieży jest również mówienie o tolerancji w latach 90., gdy wiele zjawisk społecznych, ukrywanych jeszcze do niedawna przez reżimowe media, wyszły na światło dzienne. Mówienie dzisiaj o bezdomności, narkomanii czy odmiennych orientacjach seksualnych nie jest już niczym nadzwyczajnym, choć w latach 90. w talk show Polsatu „Na każdy temat”, były to zagadnienia budzące zaciekawienie ale i niejednokrotnie zgorszenie.

Ostatnią kwestią, do której również nawiązuje Palikot, jest zmęczenie rządzącym establishmentem politycznym, którego zręby powstały jeszcze we wczesnych latach 90. Łatwo można zauważyć, że dwie najważniejsze postacie obecnej sceny politycznej – Donald Tusk i Jarosław Kaczyński, wywodzą swój rodowód polityczny w III RP właśnie z tamtego jeszcze okresu. Pomimo faktu, że nie grali wtedy jeszcze pierwszych skrzypiec pozostają, obok Waldemara Pawlaka, „ostatnimi Mohikaninami” tamtego porządku politycznego. Młodzież wydaje się być coraz bardziej zmęczona tym prostym, acz wyrazistym podziałem i być może Janusz Palikot stanie się takim politykiem nowej ery – bardziej dynamicznym, zdecydowanym, przystępnym i traktującym politykę bardzo praktycznie, bez nadmiernego angażowania ideologii.

Janusz Palikot jak ksiądz Stojałowski?

W ramach podsumowania, można na koniec przytoczyć historię księdza Stojałowskiego, który był pierwszym działaczem, chcącym włączenia się chłopów galicyjskich do życia publicznego. Z dzisiejszego punktu widzenia - walka z analfabetyzmem, zakładanie czytelni ludowych i kółek rolniczych, nie miało w sobie nic szczególnego, co mogłoby podważyć zastany porządek. Z czasem zaczął redagować lokalne pisemka, gdzie zachęcał chłopstwo, aby zaczęli starać się o wprowadzenie tak potrzebnej reformy rolnej. Działalność edukacyjna i polityczna księdza wywołała reakcję Kościoła katolickiego, wtenczas największego posiadacza ziemi. Z czasem szkodliwa dlań działalność Stojałowskiego przybrała takie rozmiary i wpływy, że oficjalnym listem pasterskim, nawoływali go pod groźbą kar, aby zaprzestał swoich praktyk. Pierwszy społecznik działający na rzecz interesów uciskanej warstwy, po licznych peregrynacjach wkrótce uległ konserwatywnym siłom. Jednakże dla samych chłopów stał się postacią legendarną i obdarzaną wielkim szacunkiem oraz uznaniem. Okazał się pionierem za którym poszli inni, doprowadzając w 1895 roku do założenia w Galicji Stronnictwa Ludowego (potem przekształconego w PSL). O ile kapłana można było jeszcze zmusić czy odwieść od szkodliwej dla Kościoła działalności, to wpływ na świeckich działaczy ludowych był już znacznie bardziej ograniczony. Nie na darmo przywołuję tę historię, gdyż wydaje mi się pewną metaforą na współczesną sytuację. Tak samo jak ponad sto lat temu rozpoczął się pewien proces przemian, które początkowo zwalczane i krytykowane, okazały się już nieuchronne. Janusz Palikot już teraz nazywany jest „mesjaszem lewicy”, choć kiedyś wydawał prawicowy tygodnik „Ozon”. Być może, jak niegdyś ksiądz Stojałowski, pozostanie jedynie pewnym „lodołamaczem”, forpocztą nowych idei i sposobu uprawiania polityki. O ile jednemu udało się zmobilizować chłopstwo do walki o swoje prawa, tak Palikotowi udało się, póki co, zmobilizować i pozyskać młodzież. Czy jednak ta historyczna konotacja zawiera w sobie profetyczną nutę?

Można zatem chyba uznać, że ostatnie wybory pokazały, że mamy do czynienia nie tylko z nieuchronną zmianą pokoleniową ale także, co ważniejsze, zmianą światopoglądową. Pewne stereotypy i racje odchodzą z wolna w niebyt a jednemu człowiekowi udało się zbić na tym kapitał polityczny. Pozostaje pytanie – jak trwale i na jak długo?

Bibliografia:

http://kulisykampanii.pl/index.php/2011/11/02/powinni-sie-bac/

http://www.ceo.org.pl/pl/mlodzi/news/informacja-prasowa-o-wynikach-mlodzi-glosuja-2011

Joanna Podgórska – Msza za świeckie państwo [w] „Polityka” nr 45, 2-7.11.2011

Ludwik Stomma – Polskie złudzenia narodowe, Księgi wtóre. Rozdział VII – Przyjaciele ludu

susza (I wersja)

2012-01-16T21:20:00.004+01:00

obniża poziom mojego strumienia świadomości

tracę ją i ciebie, a przecież wiem, że musisz być mokra

bo seks z bałwanem jest prastarą, jakucką metaforą przemijania

zaczynam to zauważać u Moniki Bellucci, jedynej kobiety

której nie muszę oglądać nago, aby uwierzyć

dusza lubi podarować sobie odrobinę luksusu

wspólny głos świetnie niósł się w dolinie

ale wszystko przeszło bez echa, jak obcy oddział wojska

w pełnym rynsztunku wkraczający do mieszkania

ktoś tylko rzucił białą różę, bo był bez grzechu

teraz oddzielnie naśladujemy echo

które nas nigdy nie poniosło

biegniemy za nim na przełaj

przez jeżyny

Przemówienie w obronie kultury

2011-12-30T17:27:00.000+01:00

Drodzy Państwo!

Przemawiam do Was w imieniu tych wszystkich, którym nie jest obojętny los zaniedbywanej kultury. Moje słowa kieruję do osób, które są świadome istniejących zagrożeń ale ze szczególnym naciskiem wobec tych, którzy przyczyniają się lub biorą świadomy udział, w rozkładzie wspólnego dziedzictwa. Chciałbym zatem naświetlić ogólne przyczyny i wskazać odpowiedzialnych za ten stan rzeczy. Zgodzimy się z pewnością wszyscy, że każda ambitniejsza propozycja kulturalna spychana jest na margines, skąpi się jej środków na promocję, stawia sztuczne bariery organizacyjne. Artyści, którzy mają coś do powiedzenia, muszą często organizować wiele imprez własnym sumptem – sami szukają lokalu, wypraszają wsparcie, przynoszą sprzęt, inwestują swoje pieniądze i energię. Tymczasem pieniędzy i chęci, ze strony urzędów odpowiedzialnych za kulturę, wystarcza tylko dla osób i zespołów o statusie gwiazdy. Przemyślane i spójne promowanie oraz wspieranie krajowych zdolnych twórców tkwi w malignie i odchodzi do krainy wiecznych obietnic. Domy Kultury opanowane są często przez ludzi z nadania, którzy nie mają ani pomysłu, ani większej chęci na faktyczną animację lokalnej kultury.

Nie chcę być jednak zupełnie kategoryczny w swoich sądach, gdyż istnieją lokalne władze i otwarci ludzie, którzy potrafią spojrzeć dalej, niż poza wąski horyzont partykularyzmów i zwykłej niechęci. Spójrzmy jeszcze na telewizję, czyli medium i przekaźnik kultury, z jakim styka się największa część rodaków. W rzekomo misyjnej TVP programy kulturalne przez lata okupowały godziny, które mogły być atrakcyjne tylko dla wampirów albo na sobotnie poranki, tradycyjnie kojarzone z programami dla dzieci. Obecnie nawet te pory zostały wyrugowane z programów kulturalnych a jedynym kanałem o tej tematyce pozostaje TVP Kultura, nadawca o ograniczonym zasięgu. Takie podejście jest wysoce niepoważne i świadczy dobitnie o tym, że tego typu programy funkcjonują jako zapchajdziury dla wypełnienia wymogu tzw „misyjności”.

Cóż to jednak za misja, która miast wnikać w oko cyklonu, błąka się gdzieś po obrzeżach czasu antenowego? Czy naprawdę w całodniowej ramówce nie można znaleźć miejsca na jedną porządną propozycję?. Gusta trzeba kształtować już od maleńkości, bo nic co wartościowe nie jest w stanie powstać samoistnie, nawet wykluwający się kurczak potrzebuje czasem pomocy kwoki, która przebije dziobem skorupkę. Nie chcemy chyba dojść do punktu bez odwrotu, gdyż już z pełną mocą będzie można zacytować słowa Hermanna Goringa „Gdy słyszę słowo kultura, to odbezpieczam mojego Browninga”?.

Kultura jest niechcianym dzieckiem, którym nie można pochwalić się w wyborach, bo nie rokuje obietnicami. Ile głosów może uzyskać polityk, gdy będzie przekonywał, że gdy zdobędzie mandat, to poprawi kulturalną ofertę, wspomoże ambitnego twórcę lub poprawi stan księgozbioru bibliotek? Ci wszyscy, którzy rzekomo dbają o kulturę, którzy zostali do tego celu wskazani i wyposażeni w odpowiednie środki i narzędzia, w rzeczywistości bywają nader często zwykłymi macherami z lokalnego jarmarku, którzy za nic mają wyższe wartości. Dla nich liczy się tylko zysk a w ich gładkiej argumentacji czai się kłamizm, fałszyzm i nabieryzm. Tak, drodzy państwo, w szczególności dotkliwie odczuwamy to ze strony polityków i ekonomistów, którzy chcieliby, zupełnie beztrosko, aby nasza kultura działała na takich samych zasadach, jak wszystkie inne gałęzie gospodarki. „Sama musi się utrzymać” – twierdzą nieodpowiedzialni ludzie o kołtuńskiej mentalności prowincjusza. A ja zapytuję – czy naprawdę wszystko można przeliczać na pieniądze?. Do czego to już doprowadziło?. Zwracam się więc do Was, kulturalni utracjusze, sybaryci wylegujący się na szczytach słupków oglądalności i Was wszystkich, którzy przykładacie choćby mały palec do produkcji wyrobów kulturopodobnych. Bądźcie konsekwentni w swych działaniach, bo ogłupiając społeczeństwo i ulegając zupełnie bezwolnie jego najprostszym potrzebom, sami na siebie kręcicie bicz. Pamiętajcie, że wasze działania generują ciąg następstw. Obniżając poziom i ograniczając wyższe potrzeby, mamy rzędy nieświadomych, zaczadzonych tandetą ludzi, dzieci, które mają ograniczone możliwości poznawania najlepszych wytworów narodowej kultury i stają się bezwolnymi kosmopolitami, połykającymi popkulturowy budyń. Nie chcę już tutaj pastwić się nad telenowelami o tzw. „życiu”, wesołymi do bólu programami rozrywkowymi czy festiwalami kiczu. Z pewnością usłyszę głosy, że teraz trzeba zarabiać pieniądze, aby z ich części wydawać ambitniejsze pozycje. Owszem, ale znaj proporcje, mocium panie! A nie żądam przecież żadnych parytetów.

Zmieńmy dominujący sposób myślenia o kulturze i postawmy na rzetelną edukację. Niech zniknie szalony kapitalizm bez głowy, jednak bez konieczności powrotu czasów „słusznie minionych”, gdy dotowano wszystko, co uznano za słuszne dla partii i socjalistycznego wychowania. Skoro innym krajom udało się znaleźć „złoty środek”, to dlaczego nam ma się nie udać? Przecież Polak potrafi. Liczę na państwa przychylność, gdyż gorąco wierzę, a wręcz jestem przekonany, że podzielają państwo mój punkt widzenia.

bardzo smutna historia z lat 80.

2011-12-22T01:47:00.006+01:00

Chciałem być sobą
wyrażając w mojej Autobiografii
żal za brakiem Słodkiego miłego życia
bo moje Kryzysowe Narzeczone
Niewiele mi mogły dać
Jolka nie pamiętała nawet
śladu swojej Szminki na szkle
podczas tej Nocy niepodobnej do innych
Ewka umiała tylko płakać
traktując mnie jak Rysunkową postać
gdy wychodziłem na Nocny Patrol
Anka będąca Córką Rybaka
odjechała Lokomotywą z ogłoszenia
po otrzymaniu Pocztówki od państwa Jareckich
a za nią na długo Uciekło moje serce
Luciolla chciała tylko tańczyć
To tylko Tango- wołała poprzez wiatr
A Tańcz głupia tańcz!
jej normalny dzień to było takie Black and White
można zapytać- A co się stało z Magdą K.?
ją Kochać było za późno
i bardzo Przeżyłem to sam
z kolei Andzia poznana na Prywatce
okazała się już być Czyjąś dziewczyną
przez co byłem Czerwony jak cegła
i wywiesiłem Białą Flagę
obiecałem sobie wtedy
Nie wierzyć już nigdy kobiecie
bo one zrobią z faceta
tylko Mniej niż zero

one wszystkie były jak
Dmuchawce latawce wiatr
aż spotkałem ją
załkałem- Och Ziuta!
Zaopiekuj się mną na tym Moim kawałku podłogi
Przytul mnie na Łożu w kolorze czerwonym
z tą urodą świnki Piggi Nie będziesz Julią

Jezu, jak się cieszyłem
ale niestety Nasze Randez Vous
nie trwało długo
nadciągała już Noc Komety
a za nią Szklana pogoda
w ten Wyjątkowo Zimny Maj
Wszystko wzięło w łeb
i teraz mieszkam jak Latarnik
w Wieży Radości, Wieży Samotności

Za wcześnie? (II wersja)

2011-12-11T16:33:00.006+01:00

Moja śmierć jeszcze śpi,

jakby sama trochę umarła.

Jeszcze sobie tego nie mówimy,

ale od roku, dwóch patrzymy na siebie,

udając, że patrzymy gdzie indziej.

Feliks Netz – Nie tak dawno

moja śmierć jest rześka jak wróbelek

przylatujący co kilka dni. zjada z parapetu okruszki

ze śniadania i nigdy na mnie nie patrzy

spojrzał tylko raz i zastukał w szybę, gdy zapomniałem

o swojej powinności, będącej dotąd tylko dobrą wolą.

zrozumiałem, nasz związek wszedł w fazę oswajania

***

nie wierzę już słowom, rzadko stają się ciałem

trudno o wykształcenie rąk i nóg, a co dopiero mówić o głowie

a przecież każde ciało ulegnie rozkładowi. słowa są okruszkami

próbuję nimi oszukać coś, już codziennie odwiedzające parapet

***

edytor tekstu poleca abym ukrył światło, połączył w jedno dwie strony

na meczu szczypiorniaka sędziowie zatrzymują czas.

wszystko mi mówi, że ktoś ma mnie na oku, do kolejnej łzy.

patrzę na jedzącego wróbelka. czuję się bezpiecznie.

"Audycja zawiera lokowanie produktu"

2011-12-08T11:51:00.000+01:00

„Audycja zawiera lokowanie produktu” – taką informację można znaleźć od niedawna na ekranach telewizorów. Pierwszą nasuwającą się wątpliwością jest termin „audycja”, gdyż pochodzi on od słowa „audio” oznaczającego dźwięk. Można zatem śmiało powiedzieć, że z audycjami mamy tylko do czynienia w radiu, tymczasem w telewizji występują programy. Mniejsza z tym. Kolejną wątpliwością jest sprawa pełnego usankcjonowania „product placement”, bo to przecież nic innego jak właśnie „lokowanie produktu”. Mam spore wątpliwości czy widzowie zdają sobie sprawę, co w ogóle oznacza „lokowanie produktu”. Do tej pory mieliśmy do czynienia z dwuznacznymi praktykami reklamowania produktów w popularnych serialach. Na przykład w „Klanie” lub „Plebanii” można było podziwiać „product placement” określonego pasztetu czy „najlepszego sposobu” na przyrządzenie kurczaka. Tymczasem zgodnie z prawem, zarówno w telewizji, radiu jak i w prasie, reklamy muszą być wyraźnie oddzielone od reszty treści. W tych jednak przypadkach popularni bohaterowie czynili swoją powinność nie w czasie przerwy reklamowej, ale w trakcie programu. Mniej świadomy widz, żyjący wieloma serialami na raz, wpadał łatwo w przekonanie, że to jego ulubieńcy rozkoszują się pasztetem a nie wynajęty i opłacony aktor. Większa też była siła rażenia takiej reklamy, gdyż większa była jej wiarygodność.

Takie praktyki pozostawały jednak „tajemnicą poliszynela” i przeszkadzały chyba tylko osobom, które naprawdę uwierzyły w misję TVP i martwiły się o aspekt moralny tego procederu. Obecnie wystarczy na początku programu wrzucić napis „audycja zawiera lokowanie produktu”, aby oznajmić otumanionemu widzowi, że po bloku „oficjalnych” reklam czeka go jeszcze seria reklam „nieoficjalnych”. Byłbym skłonny zrozumieć taką praktykę w przypadku filmów czy seriali, bo w końcu konkretny bohater ma prawo (i też wygląda to naturalniej), używać proszku do prania marki X albo zajadać się chipsami marki Y. Nie zgadzam się jednak na to, aby tabliczka „audycja zawiera lokowanie produktu” była kluczem (a raczej wytrychem) do wprowadzania reklam także do innych programów. Czy nie jest to bowiem, nieśmiały jeszcze początek, dla niekończącej się serii „mniej oczywistych” reklam? Kiedy dojdzie do sytuacji, gdy prowadzący program informacyjny będzie popijał konkretną herbatę z konkretnego kubka? A może także dobranocki będą zawierać „lokowanie produktu”, gdy Miś Uszatek zostanie przebrany w koszulkę z logiem znanej firmy odzieżowej? A komentator sportowy będzie prezentowany w sytuacji, gdy popija napój energetyczny?

A gdy ktoś zacznie się oburzać lub protestować, to przecież będzie można mu przypomnieć, że na początku i końcu programu widz został jasno poinformowany, że „audycja zawierała lokowanie produktu”. Zatem, o co chodzi?

Już chyba wystarczy, że płacąc za bilet do kina trzeba z musu oglądać reklamy i zwiastuny a przecież skoro płacę za konkretną usługę to mam prawo jej wymagać, nieprawdaż? A może za jakiś czas, gdy zechcemy kupić bułki, aby mieć prawo do dokonania transakcji trzeba będzie obejrzeć dodatkowo 5-minutowy blok reklamowy?

Żyć jak Polak z Rosjaninem

2011-11-30T19:53:00.003+01:00

czyli czterysta jeden lat minęło od wejścia Polaków na Kreml

Na dźwięk słowa – Rosja, w polskich głowach pojawiają się zazwyczaj nienajlepsze skojarzenia. Kraj ten jest synonimem odwiecznego wroga, tak starego i oczywistego, że statystyczny respondent nie potrafiłby określić w miarę precyzyjnie, kiedy to wszystko się zaczęło. Wydawałoby się, że takiego odwiecznego przeciwnika trzeba znać na wylot, jak znają się ludzie, którzy zjedli beczkę soli. Tymczasem, naszą wiedzą i świadomością rządzą stereotypy, lepiej lub gorzej uzasadniane konkretnymi przykładami. Jednym ze źródeł polsko-rosyjskich animozji stał się pewien „mit założycielski”, jakim było wkroczenie Polaków na Kreml 9 października 1610 roku. Niedawno mieliśmy do czynienia z 401 rocznicą tego wydarzenia.

***

Wkroczenie wojsk polsko –litewskich na Kreml pod dowództwem hetmana Żółkiewskiego było poprzedzone dość nieoczekiwanym, acz bardzo znaczącym zwycięstwem pod Kłuszynem. Siły Rzeczpospolitej złożone w większości z husarii pokonały tam liczniejsze oddziały rosyjsko – szwedzkie. Bojarzy, będąc pod wrażeniem doniosłego zwycięstwa, jak również chcąc wyciągnąć samą Moskwę z klinczu zwalczających się, zanarchizowanych frakcji, otwarli bramy przez polskim wodzem, który niezagrożony zbliżał się do celu swej wyprawy. Siły hetmana zaczęły stopniowo zajmować gród od 29 września w atmosferze wyraźnej nieufności zwykłych mieszkańców.

Samo zajęcie Kremla stało się niezwykle ważnym i bez precedensu wydarzeniem politycznym, choć oba państwa były skłócone już wcześniej. Konflikt interesów rozpoczął się jeszcze w czasach panowania pierwszego cara Rosji – Iwana III Groźnego, którego zakusy i ambicje zostały surowo poskromione jeszcze przez Stefana Batorego. Dla świadomych realiów ówczesnych mężów stanu, jasnym jednak stawało się, że niedawne Księstwo Moskiewskie dawniej zhołdowane Tatarom, staje się poważnym graczem a zarazem zagrożeniem dla wschodnich interesów Rzeczpospolitej. Gwałtowne i okrutne rozprawienie się przez Iwana z demokratycznie rządzonym państwem – miastem, pokojową republiką handlową jaką był Nowogród, musiało stać się wyraźnym znakiem, że w pobliżu rodzi się niebezpieczny przeciwnik. Po śmierci okrutnego cara Rosja znalazła się w okresie „Wielkiej Smuty”, czyli czasów anarchii i sławetnych „dymitriad”, gdy polscy możnowładcy wspierali kolejnych, rzekomo cudownie ocalonych Dymitrów, czyli samozwańców podających się za syna zmarłego cara. Prywatne eskapady polskich możnych panoszących się po Moskwie, musiały wywołać pierwszą falę niechęci do Polaków. Jednakże dopiero bezpośrednie zaangażowanie katolickiego władcy, jakim był Zygmunt III Waza, stało się żyznym podłożem dla późniejszych animozji i stereotypów. Nomen omen, polski król sam pragnął zostać carem Rosji i nawracać ją (pokojowo i siłowo) na katolicyzm, choć bojarzy zdecydowanie woleli zaproponować tę godność jego synowi, Władysławowi.

***

Wśród Rosjan, jako strony dotkniętej chaosem i obcymi wpływami, Polacy wyobrażani byli jako grabieżcy, podpalacze i mordercy (a takie zachowania było dość standardową praktyką w tamtych mrocznych czasach) a na dodatek jako „czarne charaktery”, które miały chrapkę na ujarzmienie całej wielkiej Rosji. Z drugiej strony, ówczesna Rzeczpospolita nie była tak naprawdę w stanie, przy narastających problemach wewnętrznych i rosnącej roli szlachty oraz magnaterii, nawet myśleć realnie o podporządkowaniu tak rozległego kraju. Patrząc obiektywnie na tamte wydarzenia, polsko-litewskie interwencje były tylko działaniami wpasowanymi idealnie w krajobraz wielkiej wojny domowej. Polacy tymczasem postrzegali Rosjan jako barbarzyńców, spoza kręgu kulturowego Europy, których osiągnięcia na niwie wojskowej i cywilizacyjnej nie mogły się wtedy równać z dokonaniami państwa polsko – litewskiego. Nie bez znaczenia jest fakt, że wiele książek (także pisanych cyrylicą) oraz rozmaitych nowinek docierało w późniejszych latach do Rosji właśnie za pośrednictwem Polski. Z drugiej strony, warto także pamiętać, że sąsiedzi zazwyczaj nie darzą się szczególną sympatią a dodatkowym czynnikiem zaogniającym stosunki była religia (co również nie było niczym szczególnym w Europie skąpanej w pożodze nieco późniejszej Wojny trzydziestoletniej). Prawosławna Rosja, uznająca się za Trzeci Rzym i spadkobierców Bizancjum, nie mogła zaakceptować próby ekspansji polskiego katolicyzmu czy chęci zdobycia części wiernych na rzecz kościoła unickiego (greckokatolickiego) poprzez zawarcie Unii Brzeskiej w 1598 roku. Dla nich „złota wolność szlachecka” miała znamiona anarchizmu i była sprzeczna z duchem „zamordyzmu”, którego ziarna przyniosła Rosji dominacja tatarska a wraz z tym, zupełnie inny sposób patrzenia na rządzących i odmienną filozofię sprawowania władzy. Zarazem dla rozpasanej i swawolnej szlachty przeciętny Moskwianin, który dopuścił do tego, aby stać się poddanym bez prawa do głosu sprzeciwu, był wręcz troglodytą bez charakteru i szacunku dla siebie samego. Pod tak przygotowany grunt w kolejnych stuleciach zasiano potężny stereotyp Polaków, jako zdrajców mitycznej Słowiańszczyzny. Polacy stali się wręcz renegatami, którzy z powodu deklarowanej przynależności do świata zachodu czują się lepsi, choć powinni przecież stanowić i kreować część odrębnej kultury słowiańskiej.

Wynikiem negatywnego postrzegania Rosjan była zarazem mniejsza podatność Polaków na rusyfikację niż na germanizację. O ile Niemcy mogli zaimponować rozwojem społecznym i gospodarczym, to w czym ci Moskale mogli być lepsi od nas oprócz tego, że nas podbili…?

***

Wróćmy jednak do wydarzeń związanych z okupacją Kremla przez polski garnizon. Powstanie ludowe pod wodzą kupca Kuźmy Minina i księcia Dymitra Pożarskiego doprowadziło do oblężenia twierdzy i odcięcia jej od świata. Próbę odsieczy podjął hetman Chodkiewicz, ale nie zdołał przerwać pierścienia zdeterminowanych oblegających. Obrońcy nękani próbami wdarcia się do twierdzy (Moskwianie próbowali nawet podkopów), zaczęli z wolna upadać na duchu i tracić nadzieję na ratunek. Skutkiem narastającego głodu i spadającego morale obrońcy poczęli właściwie jeść to, co nawinęło się im pod rękę. Początkowo były to psy, koty oraz wszelkiego rodzaju gryzonie. Zdesperowani ludzie zaczęli handlować z okolicznymi mieszkańcami, oddając kremlowskie kosztowności w zamian za żywność, według dość niekorzystnego kursu. Sceny dantejskie miały jednak dopiero nadejść, gdy głód zmusił obrońców do kanibalizmu a nawet…wykopywania i jedzenia zmarłych. Oczywiście, w menu pojawiły się również skóry, księgi pergaminowe, trawa, świeczki łojowe…Również ceny za poszczególne elementy ludzkiego ciała były jasno ustalone: głowę można było kupić za trzy złote a czwartą część ścięgna już za pięć. Dla porównania, za kotka trzeba było wyłożyć osiem złotych a za psa już piętnaście. Z przekazów pisemnych wiemy również, że jeden porucznik zjadł dwóch swoich synów, inny żołnierz zjadł matkę a zdrowi spozierali łakomym wzrokiem na chorych i rannych. Nie piszę o tym bez powodu, ale nie chcę też bezsensownie epatować czytelnika scenami rodem z tanich horrorów. Chciałbym jedynie zwrócić uwagę, że każdy mit i chwalebny czyn, który przechodzi do annałów narodowej dumy i historii, ma zazwyczaj również swoje mniej znane i ciemne strony. Sami chcielibyśmy pamiętać w tym przypadku, że my Polacy, kiedyś byliśmy ciemiężycielami jednego z naszych największych ciemiężycieli w historii. Duma narodowa każdej nacji potrzebuje takich wydarzeń, aby odreagować inne niepowodzenia albo podtrzymać świadomość własnej wyjątkowości. Inną nauką płynącą z tych smutnych okoliczności jest przestroga, abyśmy się nie pożarli nawzajem w swoich wzajemnych animozjach, lękach i oskarżeniach, jak pechowi członkowie kremlowskiego garnizonu.

***

Sama bitwa pod Kłuszynem, podobnie jak wkroczenie sił polsko - litewskich na Kreml, są wydarzeniami słabo utrwalonymi w polskiej świadomości zbiorowej. Nawet nie ma sensu porównywać tych wydarzeń do glorii grunwaldzkiej i złamania potęgi Zakonu Krzyżackiego. Powodem takiej sytuacji jest z pewnością scheda po PRL-u, gdy zarówno konflikty polsko – rosyjskie jak i polsko – ukraińskie były skrzętnie kamuflowane i cenzurowane. Trzy lata temu Rosjanie nakręcili głośno u nas komentowany film w reżyserii Władimira Chotinienki pod jasnym tytułem „1612”. Obraz zrealizowany na zamówienie polityczne Kremla miał na celu rozbudzenie i podtrzymanie rosyjskiej dumy narodowej, choć scenariusz nie miał oparcia na konkretnych faktach i był raczej luźną opowieścią z nieszczęśliwą miłością w tle. Widowisko odzwierciedlało utrwalone stereotypy, choć nadmierne szafowanie husarią mogłoby wskazywać, że nie była to jednostka kosztowna i elitarna ale dość powszechna w ówczesnej armii polsko – litewskiej. Film nie cieszył się oczekiwaną popularnością, po trosze zapewne z powodu wyraźnych odniesień propagandowych, a po trosze z powodu dość odległej i nie do końca jasnej historii oraz przekazu, który miał z niej płynąć. Wydaje się bowiem, że dla przeciętnego współczesnego Rosjanina, Polacy nie są żadnym wrogiem, wobec którego należałoby ostrzyć broń i czuwać, czy nie czyha za płotem albo spoziera zza węgła. Na drugim biegunie mamy jeszcze świeżą propozycję krajowej kinematografii pt. „1920 Bitwa Warszawska”. W przypadku obu filmów zaangażowano duże środki finansowe, aby godnie i na odpowiednim poziomie realizacyjnym przedstawić te ważne wydarzenia. Analogie w obu przedsięwzięciach są aż nadto widoczne. Także w filmie Jerzego Hoffmana mamy miłość w tle doniosłego wydarzenia w dziejach narodu. Również tutaj przeciwnik, czyli Rosjanie, a ściślej rzecz biorąc krasnoarmiejcy, przedstawiani są w sposób dość charakterystyczny a czasem może i karykaturalny. Trudno jednak oczekiwać po tego typu filmach innego, bardziej idącego na przekór, punktu widzenia.

***

Jak łatwo zauważyć, wielkie wydarzenia narodowe nie są raczej wygodnym polem dla solidnej, rzeczowej i obiektywnej oceny historycznej, gdyż surowa prawda może okazać się nieprzystająca do oczekiwań i niezdatna, aby dawkować ją szerokiemu odbiorcy. Warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden fakt, że niemal równocześnie obchodzimy 399 rocznicę kapitulacji polskiej załogi na Kremlu, która miała miejsce 22 października 1612 r, Czy to nie oznacza, że sukces i porażka mogą być tak blisko siebie? Na to pytanie czytelnik musi sobie sam odpowiedzieć. Mogę jeszcze dodać, jako pasjonat historii, że w bardzo wielu przypadkach koleje historii mogły się potoczyć zupełnie inaczej. Wiele bowiem zależało od drobnych czasem zdarzeń lub przypadków losowych. Bo jak potoczyłaby się historia Europy, a może i świata, gdyby Władysław Waza został równocześnie carem Rosji i królem Rzeczpospolitej ? Czy byłby to tylko krótkotrwały epizod, znany lepiej głównie historykom, czy też byłby to zaczyn, punkt zwrotny w wielkiej historii, który odmieniłby diametralnie naszą obecną rzeczywistość?

Bibliografia:

Norman Davies – Boże Igrzysko, Wydawnictwo Znak, Kraków 1990

Tomasz Bohun – Moskwa 1612, Dom Wydawniczy Bellona, Kraków

Focus Historia – numer 3 i 9 z 2008 roku.

szamanka (wersja kolejna)

2011-11-22T00:08:00.000+01:00

widzę się idącego podwórzem, odciągam skrzydło

bramy, wychodzę na ulicę. ocieplę postać w słabym blasku

staromodnej latarni lub wpadnę pod ciężarówkę z wadliwymi meblami

stołami o nierównych nogach, krzesłami bez oparć

kanapami na których nie da się usiedzieć

czy to kolejny przypadek lub kolejna liczba po przecinku

że nie wiem czy zakochuje się w tobie czy w twoim wyobrażeniu?

portrecie trumiennym, kropkach i krzyżykach na zaparowanej szybie

wiem tylko, że u wyjścia zgubiłem coś istotnego, podobnego

do zmiętej kartki wyrwanej z zeszytu sześciolatka

wciąż wypadają krzywe litery, linie nie trzymają

myślę jeszcze o jej dłoni wskazującej miejsce

między oczami, gdzie użądliła ją pszczoła

krwawią mi dziąsła gdy myje rano zęby, na dachu kotłowni

zobaczyłem kominiarza, wyrwałem kolejny guzik i nie mogę

się zapiąć. wbiegam na wzgórze, które nie ma szczytu

wypędzała strach lejąc do miski wrzący ołów

stwarzała czerwony wiatr, przywracała płodność

Jesień Adagio - III wersja

2011-11-06T14:59:00.004+01:00

twój zapach przemarzł, odszedł za nieodległe morze

do kraju gorącego jak niegdyś trawa pod plecami

twój brzuch jest jeszcze letni, już nie gorący

nie zbliżajmy się nosami, są takie zdradliwe

rosną całe życie. nadchodzi czas katarów

czuję coraz mniej. cień mam dłuższy i cieńszy

rzuca się na ściany, świeżo malowane. jakby szukał dziury

wyjścia z getta. żyję w tym cieniu jak pod koroną

dawno ściętego drzewa. ukryta w zbożu puszczasz

w oczy zajączki: oszczędzaj lusterko i uśmiechy

przed snem zamrucz - dream a little dream of me

i możesz pomyśleć, że zmawiasz dla mnie modlitwę

twój zapach stał się myślą rozebraną ze słów

rozmyśliłem się, na wszystkie strony.

wiersz na jesień

2011-11-01T20:57:00.002+01:00

Wiersz Feliksa Netza z tomu "Trzy dni nieśmiertelności", który dobrze oddaje moje nastroje związane z nieuchronnym początkiem jesienii, początkiem przemian...

"Z księgi spełnionych wróżb"

Ludzie mówili, że będzie deszcz,
i dobrze zrobili ci, co zaczęli zbijać pływające domy,
bo padało przez czterdzieści dni i czterdzieści nocy.

Ludzie mówili, że ten, który idzie, mieni się Synem Bożym,
i żandarmi wyszli mu na spotkanie,
bo nie było jasne, jak daleko może zajść.

Ludzie mówili, że Imperium Rzymskie rozpadnie się
lada dzień, i rozpadło się,
ale przeliczono się tylko o kilka stuleci.

Ludzie mówili, że coś się zacznie.
I zaczęło się. I nawet starcy rwali koszule na sztandary,
a że ukręcono z nich powrozy, rzecz to już inna.

Ludzie mówili, że dobrze będzie we śnie,
I ci, co dali temu wiarę, śpią,
jest im naprawdę dobrze.

Ludzie mówili, że będzie koniec świata.
I jest. Tylko nie rzuca się w oczy.

Feliks Netz, Trzy dni nieśmiertelności, Instytut Mikołowski, Mikołów 2009

Mail posłanki Kempy a sprawa polska

2011-09-14T11:58:00.000+02:00

Zamiast kampani merytorycznej mieliśmy wpierw "debatę o debacie" a teraz "wielką aferę mailingową". Posłanka Kempa zdążyła w krótkim czasie oskarżyć rząd o zmasowany atak na jej partię oraz nią samą, gdyż ktoś ponoć wysłał feralnego maila z jej oficjalnej skrzynki poselskiej.
Niestety, nie udało się nakręcić afery na miarę Watergate, gdyż okazało się, że mail został prawdopodobnie wysłany bez włamywania się gdziekolwiek. Strach pomyśleć, czy nie powstanie jakaś komisja sejmowa do spraw poczty elektronicznej, bo posłowie dowiedzieli się, że można łatwo i przyjemnie podszyć się pod dowoloną osobę. A przecież to może posłużyć do politycznych prowokacji...A gdyby tak poseł otrzymał maila z tzw. "nigeryjskim przekrętem", uwierzył w niego i wysłał pieniądze, to mogłoby się okazać, że Nigeryjczycy prowokują polskie władze. I afera gotowa.
Z drugiej strony, zupełnie nie rozumiem całej wrzawy medialnej w tej sprawie. Przecież w tym fałszywym oświadczeniu, rzekoma posłanka Kempa nikogo nie obrażała, nie atakowała, nie wyjawiała żadnych tajemnic, ot dość zwykłe oświadczenie o woli rezygnacji ze startu w wyborach, wraz z uzasadnieniem. W dodatku całe zajście zostało szybko zdementowane i mogło lekko rozejść się po kościach, ale media podchwyciły temat, jakby był to co najmniej zamach stanu w Bantustanie. Czy naprawdę nie ma poważniejszych spraw w tej kampani wyborczej? Mamy nudnawe debaty bez udziału PIS i godną "Pudelka" aferę mailingową.

Kilka zdań na temat

2011-08-20T19:52:00.000+02:00

W aspekcie nadciągających wyborów warto się zastanowić na tym, co mógłby powiedzieć nieco bardziej swiadomy swojej roli i miejsca polski parlamentarzysta. Mógłby wyrazić kilka zdań na temat albo nie temat albo krążyć wokół niego, jak często im się zdarza.

„Słońce wschodzi na Zachodzie… jak sądzą ignoranci i głupcy”

O czym mógłby mówić dalej współczesny polski parlamentarzysta, gdyby zaczął od tegoż zdania. Napisz kilka następnych zdań tej mowy.

Także w naszym kraju wszystko jest możliwe, bo skoro prezes poważnej partii stwierdził onegdaj, że „białe jest białe a czarne jest czarne”, to również słońce może wschodzić na zachodzie. Takie lapsusy językowe, które mogą być przecież również świadomą prowokacją, są bolączką także polskiego parlamentaryzmu. Nie jesteśmy w stanie wysłuchać rzeczowo i do końca, co inny przedstawiciel narodu ma do powiedzenia. Czy zdają sobie Państwo sprawę, jak wielu nieporozumień byśmy uniknęli i jak wiele czasu byśmy zaoszczędzili, gdybyśmy tylko potrafi słuchać a nie tylko czekać na swoją kolej do zabrania głosu? Zarazem z każdego, nawet najbardziej niefrasobliwie rozpoczętego zdania, można wyjść obronną ręką. Po tym właśnie można poznać rasowego i doświadczonego polityka, który nawet drobną wpadkę potrafi przekuć na własny użytek i przekonać zgromadzonych, że taki właśnie miał zamiar. Może nawet obrócić to w żart, z którego większość odbiorców, poza oczywiście oponentami politycznymi, będzie się śmiała do rozpuku. Były kanclerz RFN Helmut Schmidt, powiedział kiedyś, że „pesymizm i optymizm są to dla aktywnego polityka pojęcia zakazane”. Oznacza to tyle, że polityk zawsze powinien być realistą i twardo stąpać po ziemi, gdyż nie jest to domena dla bajdurzenia. Tymczasem, żyjemy przecież w czasach mało merytorycznego sposobu prowadzenia polityki, gdy raczej ścigamy się w liczbie udzielonych wywiadów i wizyt w programach telewizyjnych, gdzie ziejemy z kolei cmentarnym pesymizmem lub okazujemy małpi optymizm. Polityka i politycy przestali być kimś poważnym a stali się podgatunkiem celebrytów, z tym, że nie są zbytnio hołubieni, oklaskiwani a media nie śledzą ich każdego kroku. Zaczynając swoje przemówienie od kontrowersyjnych słów zasłużyłem sobie u Państwa na wzmożoną uwagę, a także widzowie oglądający obrady popatrzą z pewną przyjemnością na tego „niedouka”, który ma podstawowe problemy astronomiczne. Gdybym przecież był doskonale przygotowany, mówił rzeczowo i konkretnie, to byście Panie Posłanki i Panowie Posłowie w większości ziewali, przeglądali gazety, bawili się komórkami albo wyszli na „małe co nieco” do sejmowego baru. Kto sądzi inaczej, niech pierwszy rzuci obelgą, choć ta zachęta Pana akurat nie dotyczy, Panie Marszałku Niesiołowski.

Felieton samochodowy

2011-08-13T21:29:00.000+02:00

„Trzeba było stu lat, by stworzyć samochód, trzeba było 3,5 mld lat, by stworzyć kierowcę”.

Muszę przyznać, że jest to teza bardzo śmiała i nie pozbawiona merytorycznych podstaw, choć można też uznać, że jest wysoce nieprecyzyjna. W obu przypadkach można stwierdzić z przekonaniem, że przecież proces nie dobiegł jeszcze końca. Już samo „stworzenie” nie oznacza jeszcze doskonałości, a nawet sam Wszechmogący potrzebował całego tygodnia roboczego na swój wielki wynalazek. Trzymając się jednak odpowiednich proporcji, możemy się chyba pokusić o stwierdzenie, że sto lat na stworzenie samochodu nie jest dla człowieka wynikiem, którego mógłby się powstydzić. Szczególnie jeśli weźmiemy pod uwagę, jak wiele czasu zabrało mu samo wyjście z jaskini, wynalezienie druku czy odkrycie Ameryki. Bez samochodu mogę przeżyć, szczególnie gdy na dworze mróz a wóz ani rusz, ale bez przytulnego mieszkanka?, ulubionej lektury do fotela w tymże mieszkanku? i bez tego relaksującego przeświadczenia, jacy Ci Amerykanie są głupsi od nas? Sto lat na stworzenie tak pożytecznego przedmiotu to naprawdę świetny wynik. Pokuszę się o daleką analogię, ze złamaniem bariery 9,60 sekundy w biegu na sto metrów mężczyzn (tam sto i tu sto). Mam bowiem głębokie przeświadczenie, że w obu przypadkach to jeszcze nie koniec, gdyż Usain Bolt biega tak, jakby sam był wynalazkiem a może już nawet hybrydą (przyszłość ludzkości i motoryzacji)?

Z drugiej strony, powyższe zdanie napawa mnie smutną refleksją nad stanem ludzkiej kondycji. Znacznie łatwiej przychodzi podporządkowywać sobie krnąbrną materię, obrabiać ją podług własnego gustu i potrzeb, śmiało wdrażać usprawnienia, niźli samemu poddać się takim zabiegom. Sto lat na stworzenie samochodu? To tylko kropla oleju napędowego w maszynerii historii ludzkości. Tymczasem 3.5 mld lat wciąż wydaje się zbyt krótkim okresem czasu, aby stworzyć kierowcę, gdyż człowiek bywa nad wyraz oporny i konserwatywny w swoich przyzwyczajeniach. Ba, czuję się przekonany, patrząc po wyczynach określonych osobników, że człowiek nie został jeszcze ostatecznie ukształtowany a ewolucja postępuje niespiesznie. Co dopiero taki kierowca, bo gdyby natura chciała, abyśmy kierowali sprawnie pojazdami, wyposażyłaby nas bardziej hojnie pod tym kątem. Kierowca, to musi brzmieć dumnie, bo wsiąść do auta i jeździć potrafi każdy lepszy, ale zapanować nad materią wozu, powściągnąć żądzę popisu, okiełznać demona pędu i włos rozwiany na wietrze? Do tego potrzeba silnej woli, zmysłu przewidywania i zdrowego rozsądku a to wartości deficytowe i wciąż niemożliwe do uzyskania w laboratoriach w sposób syntetyczny.

Spoglądając przez jeszcze inną optykę, wpatrzmy się niewesołej prawdzie w bystre źrenice. Samochód jaki znamy, wydaje się być wynalazkiem odchodzącym już w strefę mroku, gdzie dołączy do kasety magnetofonowej, patefonu czy telefonu stacjonarnego. Za jakiś czas otrzymamy pojazdy sterowane w całości komputerem, gdzie rola człowieka zostanie zredukowana do włączenia odpowiedniego przycisku, podaniu miejsca docelowego i wygodnego ułożenia się w fotelu. Oczywiście, funkcje „kierownicze” nigdy nie zanikną, choć nie mam na myśli wyłącznie zawodu szofera, którego „posiadanie” chyba zawsze będzie świadczyło o statusie społecznym i zwykłym snobizmie.

Minęło zaledwie sto lat od czasu jak pierwsi konstruktorzy zachłysnęli się swoimi wehikułami. Można się tylko uśmiechnąć, gdy przypomnimy sobie, iż pierwsze wozy sunęły z wolna po pierwszych szosach a przed maską szedł facet z chorągiewką, aby ostrzegać zaciekawionych tubylców przed nadciągającą maszyną. Wydaje się, że czasy romantycznych pionierów, których głównych celem było ulżenie człowiekowi i czysta pasja, odeszły już raz na zawsze.

Ja sam, przyznaję się bez bicia, prawo jazdy posiadam, choć z takowego nie korzystam. Kierowca ze mnie żaden a i motoryzacją nigdy się nie fascynowałem. Zawsze bowiem łatwiej i bardziej naturalnie, było mi wykonać woltę w dyskusji, niż zakręt na drodze. Dlatego też pierwsze zdanie tego tekstu nieco mnie zniechęca, że będę potrzebował taki szmat czasu, aby stać się kierowcą, w pełnym tego słowa znaczeniu. Niemniej jednak pocieszam się, że ktoś niebawem stworzy coś takiego, co nie będzie wymagać ode mnie zbyt dużych umiejętności manualnych. Pozostaję zatem przy nadziei i wierzę, że nie okażę się głupcem.

Recenzja książki "Pegaz zdębiał" Stanisława Barańczaka

2011-08-03T15:16:00.000+02:00

Przedmiotem niniejszej recenzji będzie dzieło Stanisława Barańczaka pod tytułem „Pegaz zdębiał”, którym to nawiązuje do książki Juliana Tuwima „Pegaz dęba”. Powiedzmy sobie już na wstępie, pozycja Barańczaka nie jest książką dla każdego, co jednych z pewnością odrzuci a innych wręcz zainteresuje. Ba, nie jest z pewnością pozycją dla kogoś nie posiadającego specyficznego poczucia humoru a już na pewno dla osób mających sporadyczny kontakt z literaturą. Tacy ludzie odłożą ją na bok po kilku stronach z grymasem zniechęcenia, by nie rzec bólu, i słowami „ale głupoty…” Kto jednak wcześniej poznał „biografioły” lub „geografioły” i wie, jakim poetą jest rzeczony autor, ten nie będzie zaskoczony ani rozczarowany. Trudno jest bowiem podchodzić stricte poważnie do książki, która w samym swoim zamierzeniu zbyt poważna nie jest, z czym autor się nie kryje, a wręcz eksponuje i lojalnie uprzedza od pierwszego akapitu wstępu. Barańczak wprowadza nas w niezwykle subiektywną, a przez to zaskakującą i niepowtarzalną, teorię gatunków poezji nonsensu. Wybitny poeta w swoim dziele stara się niejako wyłożyć słowa Alfreda Hitchcocka, iż „absurdalność daje się wyrazić tylko za pomocą humoru” i tak też czyni z żelazną konsekwencją aż do ostatniej strony. Nawet teoria, czyli termin kojarzący się z czymś poważnym, szacownym a zarazem pejoratywnie wysoce niepraktycznym, została tutaj zaprzęgnięta do rydwanu zniszczenia żartem, nonsensem i groteską. Książka okraszona jest „jak dobra kasza skwarkami” wielką liczbą przykładów sporządzonych (lub przetłumaczonych) przez samego autora.

Ale zacznijmy od początku. W rozdziale pierwszym autor udowadnia, że nawet w wymagającym języku polskim można stworzyć „alfabetony”, czyli zdania zawierające wszystkie litery naszego alfabetu (co ważne, użyte tylko jeden raz), do których można pomysłowo zaangażować tak nieporęczne znaki jak – ń, ś, ć czy ź. Zarazem, jak to w poezji nonsensu, trzeba się wykazać sporą dozą wyobraźni oraz mocno zmrużyć oczy, aby wynieść z tego więcej niż krztynę sensu. Barańczak pokazuje także, że nawet słynny szekspirowski monolog można ułożyć w kolejności alfabetycznej (aby go lepiej zapamiętać i nie korzystać z usług suflera), a nawet potraktować w ten sposób późniejszą noblistkę, przekształcając znaną frazę „Nic dwa razy się nie zdarza” w „Aktualność – absolutem”. Nie ma to jak pełne polotu skróty myślowe. W kolejnym rozdziale autor twórczo poszerza definicję palindromu do rozbudowanego „palindromaderu”, łącząc poczciwą konstrukcję z postacią dużego i garbatego stworzenia. Każdy kto tylko próbował, ten wie, że pisanie palindromów nie jest sprawą łatwą. Co dopiero podjęcie się ich maksymalnego wydłużania i dokładania nowych sensów, w miarę przystępnych dla każdego przeciętnego zjadacza literatury. Czasem aż trzeba się zastanowić, czy większą frajdę autorowi przynosiło wykoncypowanie szalonego „palindromadera”, czy też sporządzanie do niego przekonujących objaśnień. Kwestię tę rozstrzygną potomni. W rozdziale trzecim Barańczak dzieli się z czytelnikiem swoją koncepcją „onanagramu”, w którym z właściwą sobie frywolnością, dokonuje przeróbek imion i nazwisk osób znanych z literackiego i artystycznego światka. Zarazem, aby nie zostać oskarżonym o znęcanie się wyłącznie nad nieświadomymi ofiarami swoich literackich szaleństw, dokonuje podobnego zabiegu na własnej godności. Zabawa nie kończy się jednak na żartobliwych anagramach, ale idzie o krok dalej, biorąc sobie za punkt honoru, aby świeżo wykuty „onanagram” stanowił także pewną charakterystykę danej osoby (np. Gina Lollobrigida stała się „A big original doll”). Jakże trafne spostrzeżenie, nieprawdaż? Mount Everestem kombinacji słownej wydaje się być tzw. „wersja poetycka”, gdzie Barańczak tworzy nonsensowny wiersz, w którym każda linijka oraz tytuł, podtytuł i dedykacja są anagramami jego danych osobowych. Zaiste, pogratulować kreatywności i cierpliwości godnej benedyktyna. Z drugiej strony, wydaje mi się, że liczne propozycje „onanagramów” mogłyby śmiało posłużyć jako godła na rozmaite konkursy literackie np. taka „Wiera Miłosz – Snobik”. Miron Białoszewski byłby chyba ukontentowany…W kolejnym etapie podróży po krainie wyobraźni Pana Stanisława napotykamy tajemniczo brzmiące „mankamęty” (np. mankofony, mankografy czy mankomorfy). Służą one konkretnymi przykładami, jak trudne byłoby życie pisarza, gdyby nie mógł skorzystać z pewnych liter lub polskich znaków diakrytycznych. Barańczak śmiało podnosi swoją prześmiewczą dłoń uzbrojoną w pióro i przerabia słynną inwokację tak, jakby Mickiewicz nie mógł skorzystać z polskich ą i ę. Efekt tego zabiegu jest naprawdę zabawny, o ile nie podchodzimy do rodzimej literatury na klęczkach i z pochyloną głową. Nie oszczędza także sonetu „Burza” tworząc własną wersję pozbawioną literki r. Autor pochyla się również na losem osób sepleniących i przychodzi im z pomocą, szczególnie wobec takich grup zawodowych jak: suflerzy, recytatorzy, dowódcy wojskowi i księża. Jak zwykle jednak, autor nie osiada na laurach samozadowolenia i z właściwą sobie gracją obala zarzut, iż język polski nie jest mową dźwięczną a jedynie natrętną i trudną dla obcokrajowca zbitką samogłosek. W celu odparcia tej krzywdzącej opinii, tworzy jakże śpiewny utwór, w którym liczba samogłosek przerasta liczbę spółgłosek w intrygującym stosunku 9:7. W dalszej części lektury mamy do czynienia, z moim chyba ulubionym, wynalazkiem Barańczaka czyli „idiomatołami”. Dokonuje tutaj wybitnie złośliwej, acz heroicznej pracy w stworzeniu „kieszonkowego słowniczka frazeologicznego polsko – angielskiego”. W kolejnych hasłach opracowania wpuszcza, w przysłowiowe maliny, naiwnego odbiorcę anglojęzycznego, podając mu polskie idiomy w formie myślowej właściwej dla natrętnie pytającego dziecka. Za przykład wystarczy chyba wyjaśnienie, iż „cukier w kostkach” oznaczać ma „posiadanie cukru w kościach”, czyli niemożność szybkiego poruszania się. Zarazem „wożenie pasażerów na łebka” oznacza rzekomo tradycyjną opłatę za podwiezienie autem, pod postacią zwierzęcych głów... Aż strach pomyśleć, co by się stało, gdyby ten „kieszonkowy słowniczek” został przypadkiem (lub świadomie) podrzucony jakiemuś Anglikowi uczącemu się polszczyzny. Z pewnością ilość stereotypów w postrzeganiu Polaków mogłaby poważnie wzrosnąć, bo co to za dziki kraj, gdzie płaci się głowami kurczaków? Autor nie daje nam jednak ani chwili wytchnienia i już w kolejnym rozdziale raczy nas swoją „poliględźbą” czyli utworem quasi-poliglotycznym, bazującym na melodii (zbieżności fonetycznej) lub podobieństwie graficznym do dowolnego obcego języka. Także na tym obszarze język polski radzi sobie znakomicie, co Barańczak udowadnia przykładami - „prawie – niemieckim” i „prawie – angielskim”. Lektura dalszej części rozdziału pozwala sobie przypomnieć dziecięcą zabawę, gdy udawaliśmy, że mówimy po włosku wypowiadając śpiewnie polskie słowa „kra krę mija, kret ma ryja, idę i nos trę” itp. itd. Także na tym polu autor wyróżnia się sporą wyobraźnią, gdyż decyduje się przemontować arię z Don Giovanniego na zabawny, choć balansujący na progu sensu, polski tekst o oczekiwaniu na posiłek i, za przeproszeniem, kancerowaniu mordy. Tak przedstawia się „fonet” a la Barańczak. Możemy także posmakować egzotycznej przyprawy w postaci „fabulionu”, gdzie nonsens nabiera zawoalowanego sensu i zyskuje zręby fabuły, oczywiście lekkiej, zabawnej i raczej mało pouczającej. W tym przypadku nie ma innego wyjścia, ale samemu trzeba zapoznać się z historyjkami napisanymi rzekomo po włosku, japońsku i niemiecku, których rzecz jasna, żaden Włoch, Niemiec i Japończyk nie zrozumieją ni w ząb, ni w oko, bo oczy będą mieć szeroko otwarte ze zdumienia. Oprócz pożywnej strawy literackiej mamy tutaj do czynienia z gotowymi tekstami, którymi możemy zabłysnąć w towarzystwie i rozbawić nawet największych ponuraków. Kolejną obszerną część pociesznej książeczki tworzą „liberyki”, dedykowane Antoniemu Liberze a będące zarazem hołdem dla limeryku, który jak zauważa autor, jest gatunkiem dość specyficznym, gdyż mamy w nim „ścisłe współistnienie (…) zasady rygorystycznej dyscypliny z zasadą absolutnej wolności”. Można śmiało powiedzieć – paradoks, no ale właśnie autor zdaje się, oprócz uwielbienia nonsensu, rozkoszować się również paradoksami. I znów mamy do czynienia z popisem erudycji wymieszanej do jednej konsystencji z poczuciem humoru i absurdem. Barańczak po kolei wymienia dziwaczne nazwy podgatunkowe jak np. „bezrymeryk”, „desperyk”, „folklimeryk”, „mementomoryk” czy „limeraiku”. Niemal każdy przykład ilustruje własnym lub własnoręcznie przetłumaczonym przykładem, wskutek czego nie pozostawia czytelnika w mglistych oparach teorii ale unaocznia namacalnie, że w języku i nazewnictwie wszystko jest możliwe. Autor nie zapomina także o miłośnikach pocztówek, którzy zarazem mogą mieć pewne problemy ze skleceniem sensownych, acz choć po trosze oryginalnych pozdrowień z wakacji. „Turystychy”, bo o nich tutaj mowa, tak naprawdę niewiele odbiegają od „turestychów”(od ang. rest, tu. nie ruszać się z miejsca), które są dywagacjami o dalekich krajach i kulturach, wypowiadanych z pozycji ulubionego fotela w zacisznym gabinecie. Fantazja Barańczaka pozwala w tym miejscu zaintrygować nas takimi propozycjami jak: „Bangkoksymoron”, „Bukarequiem”, „Katmandumka”, „Teherapsod” czy „Zurychorał”). Można wręcz dostać udaru słowotwórczego, choć w pozytywnym znaczeniu, naświetlającym nam bogactwo świata nazw geograficznych skrzyżowanych z nazwami utworów. Na kolejnych kartach autor przedstawia swoje autentyczne osiągnięcia w tej dziedzinie, prezentując pozdrowienia z Dublinu, z Zurychu i Hong – Kongu. W tych krótkich utworach, które można zmieścić na karcie pocztowej, dzieli się swymi wrażeniami z rzeczonych miast, a jest to zazwyczaj pogląd odbiegający od stereotypowego, sielskiego obrazka. W ostatnim rozdziale pt. „Bezecenzje”, poeta niejako wskazuje sposób recenzowania, którym sam mógłbym się tutaj posłużyć, popadając z jednej skrajności w drugą (od lewa do prawa), w obu przypadkach krytykując niemiłosiernie i po tzw. „linii ideologicznej”.

Mógłbym pokusić się o taki krok, gdyż mam uzasadnione prawo, aby dać upust swojemu małemu żalowi. Choć Szacowny Autor wspomina wprawdzie sympatycznie o Dąbrowie Górniczej, gdzie mieszkam od lat, ale też kpi sobie okrutnie z politologów, których jestem skromnym przedstawicielem. Na bok jednak odkładam potencjalne animozje, gdyż poczuwam się z nim do sympatycznej wspólnoty ludzi posiadających dwie osobowości - normalną i tę drugą, niepoważną. Rozumiem zatem doskonale i odczuwam wszystkim swymi zmysłami (nawet węchem), ten sposób „wykrzywiania” rzeczywistości przez jakże daleko posuniętą zabawę słowami, ich gięciem, zaginaniem, dekomponowaniem i przestawianiem do góry brzuszkami i nóżkami. Język jest dla autora pożywką, która zdaje się nie mieć końca, takim „stoliczku nakryj się”, na którym pojawiają się coraz bardziej wykwintne frykasy. Barańczak pokazuje, że język jest wspaniałym tworzywem, które można obrabiać w nieskończoność, bez większej obawy, że kiedykolwiek ostygnie. Pozycję mogę polecić z czystym sumieniem każdemu, kto lubi surrealizm, nonsens, absurd i wesołe figle językowe. Miłośnicy niezapomnianego Monty Pythona czy programów satyrycznych Manna i Materny nie powinni się nudzić obcując z tą książką. Istotną wskazówką, zawartą w samym tytule jest podkreślenie, że dotyczy ona „poezji nonsensu a życia codziennego”. Rolę tę wypełnia sumiennie, gdyż może być dobrą instrukcją dla osób, które zmuszone są przebywać na nudnych zebraniach a książka podpowiada, jak umilić sobie czas a zarazem ćwiczyć umysł szaradzisty. Pozycja może być także namiastką podręcznika dla osób pracujących nad poprawą własnej dykcji, gdyż próby płynnego czytania na głos wielu przykładów mogą łatwo i wyraźnie obnażyć nasze braki i niedoskonałości aparatu mowy. Na sam koniec, można jeszcze przytoczyć słowa nieznanego autora, iż satyryk to „facet rzucający się na czołgi nonsensu z butelką atramentu”. W tym przypadku Barańczak zrobił dużego, metalożernego kleksa, który rozpłynie się także przyjemnie po całym ciele odbiorcy nie myślącego stereotypami i standardami. Ja także wolę takie żarty, niż bezrefleksyjne rzucanie wulgaryzmami, które jakże łatwo wywołują, już nie salwy, ale wręcz eksplozje śmiechu.

H. C „Pryk” Tarzan

Stanisław Barańczak, Pegaz zdębiał. Poezja nonsensu a życie codzienne. Wprowadzenie w prywatną teorię gatunków, Wydawnictwo Puls, Londyn 1995.

Inwokacja a la Barańczak

2011-07-23T23:45:00.002+02:00

Jak wyglądałaby Inwokacja do "Pana Tadeusza", gdyby Mickiewicz nie miał możliwości użycia polskich znaków
diakrytycznych? Stanisław Barańczak podejmuje się tego wyzwania...

Liwto! ojczyzno moja! Przypominasz zdrowie:
Jaka jest twoja cena, ten tylko odpowie,
Komu ciebie zabraknie. Uroda twa w dobie
Obecnej trwa w mym oku i pozwala sobie
Tam na zmartwychwstanie w kompletnej ozdobie
Przy okazjach wykrycia przeze mnie w zasobie
Inspiracji pisarskich - nostalgii po tobie.

Panno sakralna, Ty, co grodek powiatowy
W Polsce Centralnej, blisko Chorzowa i Wschowy,
Wraz ze znanym klasztorem... --- Tfu, co za pechowy
Traf: zaraz w pierwszych wersach, dla lepszej wymowy
Poematu w aspekcie religijnym (o,wy,
Wyroki Prowidencji!...), jestem ja gotowy
Do wymienienia nazwy tej dziury - i nowy
Problem spotykam! problem zarazem typowy,
Jeden z tych, co to przez nie urasta darmowy
Trud wieszcza: szuka, biedak, w potencjale mowy
Wszystkiego, co pozwoli mu na obrazowy
Opis owego miasta, by czytelnikowy
Mechanizm recepcyjny i skojarzeniowy
Bez wymieniania nazwy (jak hukanie sowy
Straszy w niej ten znak jeden, ten haczyk nosowy...)
Basta! Nie jestem w stanie. Udzielam odmowy
Muzie. Nie, nie powstanie epos narodowy -
Z przyczyn technicznych: program nie nasz - polski, zdrowy -
Na tym paryskim bruku mam komputerowy!
Lecz wiem, ja, wieszcz, gdy obce czcionki wzrokiem badam
Niech ginie epos - podpis trwa:

Mickiewicz, Adam

Stanisław Barańczak, Pegaz zdębiał. Poezja nonsensu a życie codzienne. Wprowadzenie w prywatną teorię gatunków, Wydawnictwo Puls, Londyn 1995.

Moje trzy ulubione wiersze. Artpub Kultura.

2011-07-19T23:41:00.002+02:00

http://artpubkultura.blogspot.com/2011/07/3-ulubione-dziea-patryk-chrzan.html

Trzy wiersze Feliksa Netza

2011-07-11T21:23:00.002+02:00

Eksterminacja motyli

I
W roku 1967 w chińskiej prowincji shaanxi
niedaleko miasta xi'an czujność lokalnych władz
zwróciła niespotykana do tych pór obfitość motyli
przemieszczając się w wyszuszonym na wiór
powietrzu groźnie klaskały skrzydłami i nie
przerywając lotu formowały się w wielopiętrowe
zasłony oślepiając ludność która z tej przyczyny
nie mogła się poszczycić radującymi serce partii
wynikami w przydomowym wytopie stali
sekretarz rejonowy po rozmowie telefonicznej
z centralą wydał rozkaz rozstrzelania motyli

na tym urywa się komunikat agencji sinhua

II
Ile waży motyl?

Z punktu widzenia planety
eliminacja jednego motyla
nie jest w stanie zachwiać jej równowagi

Tak jak eliminacja jednego człowieka
nie jest w stanie zakłócić jej dobrego samopoczucia

Przeczy temu dobitnie przypadek Jezusa z Nazaretu
co jednak zdarza się rzadko prawie nigdy
i trwa z punktu widzenia planety
tyle co życie motyla

III
eksterminacja motyli
to brzmi jak oksymoron
to jakby chcieć rozstrzelać Pana Boga
człowiek nie ustaje w próbach
zdjęcia Pana Boga z planety
tylko nie wie
czy najpierw ma zdjąć Pana Boga
czy raczej człowieka

no ale motyl!
motyl ma na skrzydłach krew
zakrzepłą w chiński hieroglif

Na śmierć Evy Ruttkai aktorki

Aktorka Eva Ruttkai z noskiem jak kartofelek,
zepsuta dziewczyna w filmie Egy pikolo vilagos
po polsku Małe jasne Jej śmiech już w popiele
w mosiężnej urnie tam jej wonna nagość

lecz gdzie są włosy Evy Ruttkai gdzie kask z miedzi
w który ten żołnierz na przepustce wargi wtulał
a że to były moje wargi cóż nie mogła wiedzieć
Eva Ruttkai aktorka Dziś jak bilardowa kula

jej ogolona głowa toczy się po zielonym stole
uniwersum wpadając z jednej galaktyki w drugą
jak z łuzy do łuzy Za nią fruną jedwabie etole
sztuczne klejnoty Łysą śpiewaczkę wywołują długą

wolno kroczy niosąc w worku ciała ołowiane kości
nie wie czy to jeszcze proscenium czy już brzeg ciemności

Ars poetica

Poezja to jest gest,
z jakim Norwid wyjmuje z kieszeni zegarek
zastawiony w lombardzie

Poezja to jest jedyny pasażer
słynnego pociągu
jadącego z punktu A do punktu B

Poezja to jest to, co pies
nosi w sercu.

Feliks Netz, Trzy dni nieśmiertelności, Instytut Mikołowski, Mikołów 2009

Jak to się w historii działo...

2011-06-28T21:23:00.000+02:00

Nowogród był ruskim księstwem, którego w odróżnieniu od wojowniczego Księstwa Moskiewskiego, było nastawioną pokojowo, demokratyczną republiką handlową. Nie było to jednak słabe państwo a jego organizacja społeczna nie odbiegała dalece od zachodnich wzorców. Jak potoczyłaby się historia, gdyby miast Moskwy to właśnie Nowogród stał się zalążkiem współczesnej Rosji?

"Tymczasem w Moskwie Iwan IV rozgniewał się na wieść o Unii Lubelskiej i pospiesznie podjął owe przestępcze akcje, które bardziej niż inne jego postępki zyskały mu przydomek Groźnego. Przygotowano sfałszowane listy, mające wykazać, że metropolita oraz namiestnik Nowogrodu są winni zdradzieckich konszachtów z królem polskim. Car przybył, aby osobiście wymierzyć karę. Mieszkańców Nowogrodu systematycznie chwytano i torturowano; każdego dnia mordując po pięćset, a często i po tysiąc osób. W ciągu pięciu tygodni najbardziej cywilizowane pośród miast Rosji zostało wyludnione i obrócone w stos dogorywających zgliszczy. Iwan powrócił do Moskwy, aby szykować kotły z wrzącym olejem i rzeźnickie haki - narzędzia kary dla kilkuset mieszkańców Moskwy, podejrzanych o utrzymywanie zdradzieckich kontaktów z Nowogrodem. Jaką przyszłość mogła mieć "rzeczpospolita dobrej woli", żyjąc obok takiego sąsiada?"

Norman Davies, Boże Igrzysko, Wydawnictwo Znak, Kraków 1990 r.

Jednodniowy

2011-06-27T13:41:00.000+02:00

czyli coś starego ale jeszcze jarego...

twórca żyje jednym dniem

muszki owocowej

życiem słonia w skórze pająka

zamieszkującego za obrazami

codziennych scenek rodzajowych

pożywia się odłamkami słów, pomieszkuje

w przeciągach, wpada w pajęczyny

ludzkiego gadania, przeciska się

w ciasnych korytarzach

porcelanowych

wieczorem

ginie wyczerpany, lub wcześniej

zmiażdżony nieuważną ręką

człowieka sięgającego po winogrona

Michał Nowak - Dwa wiersze z Historii Powszechnych

2011-06-08T18:15:00.002+02:00

13 grudniu 1981 roku!

urodziłem się jakieś dwa i pół roku wcześniej tamtej zimy
w domu nie pachniało wanilią pamiętam za to gorące mleko
i świeżą bułkę którą matka rwała rękami

tam-tej zimy obcy którym miałem nie ufać nawet za
czekoladę i banany przyjechali ciężarówką
śmiesznie przytykali dwa palce do skroni i stukali obcasami

a ojciec oficer rezerwy w tym czasie wrzucał w piwnicy
węgiel do pieca strzepywał z rąk rękawice i umorusany sadzą
siadał do kielicha

tam-tej zimy obcy którym miałem nie ufać nawet za
pomarańcze i czekoladę czekali za drzwiami
nosili grube czapy na głowach i kałasznikowy na plecach

ojciec gotowy był na wojnę kamuflaż z sadzy straszył na polikach
nie żegnał się długo walnął kielicha "i jak stałem" - mówił
"poszedłem z nimi" zachowały się ślady butów na śniegu

urodziłem się jakieś dwa i pół roku wcześniej
i o tam-tej zimie niewiele wiem

ręce aż paliły od mrozu gdy budowaliśmy igloo
a dotyk matki ciepły usypiający

---
Dziadek Rozenberg chodzi po pokoju

ananasy widziałem przed wojną
w sklepie Rozenberga
Rozenberg nie zobaczy nigdy
wysp Oceanu Wielkiego
w kloace dopadli do Ukraińcy
skonał uduszony kałem
nie zdołacie wyobrazić sobie
śmierci Rozenberga w miasteczku
koło Piotrkowa w Polsce

wojna zastała dziadka w Wołominie kiedy miał czternaście lat zapewne z wypiekami
na twarzy rozczochraną czupryną obdartymi kolanami i łokciami w wieku
czternastu lat nie zaznał jeszcze kobiety ale w okamgnieniu stał się mężczyzną
- mówił - pierwszy raz kiedy bał się o życie matki i o swoje

na granicy fortepianu
tam gdzie jej nie ma

potem kradł z gracją chłopaka grajacego w piłkę raz zasunął Niemcowi
karabin dostał za niego osiemnaście tysięcy - mówił - miał szczęście do Niemców
prawdopodobnie przez nazwisko które brzmiało iście niemiecko -
mawiał że nie wynaleźli jeszcze takiej broni żeby go zabić choć
był to problem dźwięczności spółgłoski

na granicy fortepianu
tam gdzie jej nie ma

jego dziewczyną była Róża - mówił - Żydówka z naprzeciwka o długich czarnych
włosach jak z węgla o oczach sarny ustach jagodowych co dzień targał jej
bukiet polnych kwiatów chciał by ukrywała się z nim za drewnianymi drzwiami

na granicy fortepianu
tam gdzie jej nie ma

coś mówiło - "chcesz być zakopany w piachu obok niej?" -
podobno brat zabrał ją za wschodnią granicę podobno zginęła

na granicy fortepianu
tam gdzie jej nie ma

"ja nie nauczyłem się zabijać" - mówił

Michał Nowak, Historie powszechne, Biblioteka Arterii 2010 r.

Zaduszki ( III wersja )

2011-05-14T01:51:00.004+02:00

wieczór ciepły jak świeży jabłecznik

nie można go pokroić, rozpada się po trochu

czerwcowy deszcz. połykamy wodę pod postacią

niewielkiej chmury. ja chciałbym być burzą

wedrzeć się pod bieliznę i wsiąknąć, zamieszkać

w twoich kościach i wyjść na starość. na trawie jest krew

bardziej krzepka od nas, ścieżka w lesie mniej zagubiona

biegnie nieśpiesznie do krawędzi. w czyjej kieszeni możemy się schować

czy czasem wolno podrażnić to coś, przymykając palcami powieki?

zaznaczmy miejsce rozsypując sól, póki jeszcze stygną

zbierzmy kamienie póki trzymają ogień, korę i patyki

póki przypominają postacie. muszę złapać oddech

pomiędzy oddechami, rozpakować z niezbędników potrzebne słowa

wrzucać partiami do ognia palącego się pod stopami, gasić

jak gaszono papierosy na rękach przesłuchiwanych

czy patrząc przez okulary zdjęte z twarzy, która właśnie zmarła

zobaczę coś więcej? przez wyłom w lesie spozierają eliptyczne

oczy morderczyni. wczoraj dosięgły naszych szyi, spiętrzając

wartkie nurty. wylaliśmy się jak mleko

na językach wytrąciła się sól, zliżą nas kocięta

które cudem przeżyły próbę wody. nasze cienie

patrzą na nas z góry

Bartosz Wiczkowski "Północna strona"

2011-05-03T16:22:00.001+02:00

Okładkę debiutanckiego tomiku Bartosza Wiczkowskiego pt „Północna strona” zdobi jeleń w biegu umiejscowiony w kształtach znaku ostrzegawczego. Czy chodzi o ostrzeżenie przez zagrożeniem ze strony tych dzikich zwierząt a może o zwrócenia na nich uwagi? Stosunek do tego symbolu, czy w pewnym sensie toposu, jest dość niejednoznaczny. Jelenie w poszczególnych utworach nie są traktowane ani czule, ani z pogardą, często można wyczuć podskórną obojętność narratora. Zwierzęta te pojawiają się po raz pierwszy w trzecim wierszu, gdzie jednak nie są żywymi stworzeniami, ale poskładanymi z papieru figurkami:

„(…) ja nie wiem, może wracamy jako światło gwiazd

gęsta mgła lub trawa, albo jako papierowe jelenie

które stawiała na parapecie staruszka z naprzeciwka”

Wieści z Ameryki

Zarazem wiersz rozpoczynający drugą część tomiku opowiada o dziecku, któremu przyśniły się ciała spalonych jeleni:

„(…)czekasz aż przyjdą. w takie noce nie tylko ty jeden patrzysz

w oddali świeci białe oko jelenia, którego nie strawił ogień”

Otchłań

Co zatem symbolizują jelenie, czy są wykładnikiem tęsknoty za wolnością, czystością, łagodnością a może pragnieniem siły i zdecydowania?. W kolejnym wierszu trawnik pod blokiem przedstawiony jest jako miejsce, gdzie przychodzą umierać jelenie, który zarazem staje się ich cmentarzem. Ludzie są wobec nich zdystansowani i w zasadzie jedynie spekulują, który z nich i zdechnie, nawet nie próbując im pomóc.

„(...)do snu kołyszą mnie ich oddechy

twojego nie słyszę. Jutro wyjdę na trawnik

jak one”

Trawnik

Jelenie są niemal tak blisko jak kobieta, one jednak przychodzą, umierają, bezimiennie. Czy zatem kobieta jest tak samo niepoznawalna jak jeleń?. Te dwa symbole często sąsiadują ze sobą w wierszach, czasem wręcz przenikają się. Szczególnie jest to widoczne w wierszu „Łowca jeleni”, gdzie podmiot liryczny dokonuje zabójstwa i ćwiartowania kogoś, kogo można utożsamiać z kobietą. Cały proces porównywany jest do miłości „tej gwałtownej precyzji”, odarciem z tajemnicy. Co ciekawe, w żadnym momencie tekstu, poza tytułem, nie pojawia się nawiązanie wprost do tego, że ćwiartowany jest jeleń. Z drugiej strony, ten wiersz kończy drugą część tomiku, w którym jelenie pojawiają się jeszcze tylko dwa razy – czyżby zatem zwierz został zabity na dobre a wątpliwości nie zostały rozwiane? W ostatnim wierszu autor pyta czy jeleń zmartwychwstanie, ale czy sam go zabił?. Szczególnie jeśli zwróci się uwagę na motto, „Kto upoluje jelenia, który nazywa się wątpliwość”. Podmiot liryczny zdaje się walczyć ze swoimi wątpliwościami, nie jest niczego pewien.

Motyw jelenia nie jest jedynym motywem w zestawie wierszy, choć jego duch pojawia się między wersami wielu tekstów. Pojawia się wiele kobiet – jedne są piękne, niedostępne i powalające jak „Rita Hayworth” czy „Kochanka wąskich uliczek”, wręcz „madonny” i personifikacje ideału. Pojawia się też inny wzorzec, jak „Kobieta” w przejściu sprzedająca kwiaty, która staje się „sarną przerażoną (…) i miękkimi wargami mojej kobiety”, bezimienna i daleka od świetności kobiet w innych wierszach, niezauważalna dla innych a być może przez to stające się częścią świata, którą autor widzi „w wierszach, obrazach, lustrach, na drugim planie”. Kobiety i jelenie to jednak nie wszystko, w świecie wykreowanym a raczej „odzwierciedlanym”: przez autora mamy także zmagania podmiotu lirycznego z rzeczywistością, którą stara się oswoić i uporządkować, nadać jej sens z banalnych czasem przesłanek. Autor szuka swojego bezpiecznego miejsca, jest nieco wyobcowany, inni ludzie go irytują ale też inspirują, jak np. w wierszu „Akordeon”. Nader często pojawia się także motyw miasta jako niezbadanej tajemnicy, gdzie w codziennym tumulcie i chaosie można usłyszeć rytm „czuć go na skórze jak szczypanie mrozu” jak w wierszach „Usłyszeć rytm” czy „Mgła” Autor obawia się też przyspieszającego świata, coraz bardziej totalnego i powtarzalnego wskutek potęgi i wszędobylstwa mediów. Rzeczywistość przestaje być wyraźna ale zlewa się w jeden rwący potok, w którym trudno już wypatrzyć szczegóły, jak w wierszach - „Wieści z Ameryki” czy ”Obłęd w wysokiej rozdzielczości”. Zarazem pojawia się wątek orientalny, gdzie mamy do czynienia ze spokojem a wszystko zdaje się być na swoim miejscu, jak w wierszach „Konfucjusz zaparza herbatę w filiżance Made In China” czy „Ronin”, w którym autor pisze:

„(…) usłyszał wszystko z wyjątkiem tego jednego głosu

którego boją się wszyscy, a szuka niewielu

którego szukam ja i mały Japończyk (…)”

W wierszu „Wszystkie miasta Izraela” można odnieść wrażenie, że tamtejsze miasta są w jakiś sposób podobne do miasta z wiersza „Usłyszeć rytm”, a zarazem „(…)do wiadomości nie przyjmujesz, ze na ulicach panuje ścisk i gwar, który widziałeś w telewizji(…), co potwierdza podejrzenie, że pomimo wszystko jawią się jako oddech a zarazem odległy miraż od rozedrganej rzeczywistości z wiersza „Obłęd w wysokiej rozdzielczości”. Układ poszczególnych tekstów wskazuje, że autor początkowo jest niespokojny w swoich wierszach, z czasem jednak uspokaja się, jakby chciał nauczyć się stoickiego spokoju w codziennych tarciach z rzeczywistością. Gdzieś w tych wierszach następuje próba znalezienie własnej filozofii, metody na pogodzenie się z naturalnym tokiem życia, z którym nie da się zwyciężyć

Nie należy jakoś wyraźnie oddzielać od siebie tych wierszy, dzielić na poletka i odrębnie analizować, gdyż przenikają się nieustannie i na rozmaite sposoby. Stworzony świat jest spójny ale nie zamknięty, przewiewa go cały czas niepokój a zarazem przeświadczenie pewnej konsekwencji jak w wierszu „Kamień” - „(…) gdy zaczniesz spadać – przytrzyma cię, zawsze będziesz szedł wzwyż”, co wskazuje, że tak naprawdę nie ma żadnego wyboru.

Czym jednak jest tytułowa „Północna strona”. Może jest to jakaś namiastka arkadii, miejsca gdzie autor chciałby uciec? Jeleń widziany we wszystkich stronach świata, czy zatem podróż i poszukiwania są odpowiedzią? Północ jest miejscem spokoju, gdzie żyje mniej ludzi a czas zdaje się płynąć wolniej przez nikogo nie popędzany. Tam też na wolności żyje więcej jeleni. Wyznacznikiem nie jest zatem ciepły, choć niebezpieczny Bliski Wschód ani własne miasto, ale bliżej nieokreślona i nie zawarta w żadnym wierszu „Północna strona”, którą można zacząć odkrywać z bliską kobietą.

Tam jelenie żyją a nie umierają i nie są palone jak „tutaj”. Sens tych tekstów, opowieść toczy się gdzieś między wersami, czasem są to wiersze dość dosadne i bezpośrednie a czasem autor chowa się w nich za podwójną gardą. Widać, że zdecydowana większość z tekstów nie była pisana pod kątem tomiku, może przez to wydadzą się bardziej prawdziwe? Autor bywa w nich bardzo szczery jak i bardzo skryty, czy prawda leży gdzieś pośrodku?

Bartosz Wiczkowski, Północna Strona, Wydawnictwo MAGIC s.c.

Oczepiny ( II wersja )

2011-04-25T13:53:00.001+02:00

rzeka drgnęła, wody odchodzą, ciało rozrasta się wysepką

rodzisz się nad ranem, gdy pasterze odnajdują topielców

a łożysko odsłania czarne kamienie. schniesz wpatrzona

we wrzącą wodę na piecu, potem zakopią cię do pasa

aby wyprostować nogi, co weźmiesz z ziemi to twoje

ręce kończą się na łokciach. boją się ciebie, woda

przy tobie jest żywa, jak wiecznie powracająca fala

podmywająca bagnisty półwysep. kiedyś zrzucą cię

z przywiązanym do stóp workiem śliskich kamieni

niepokojąco podobnych do oboli. burza opuści

szklankę wody, równowaga wytrąci się jak osad

a może zwiążą włosy, by nie straszyły rozpiętością

podpalą i spławią jak marzannę ostatnim wiankiem

tyle legenda. chyba widziałem cię w przejściu

pod miejskim nurtem, agitowałaś przeciw regulacji rzek

a może zbierałaś na protezy? gdybym przyłożył palce

do tętnicy wyłapałbym puls, sygnał nadawczy

minionego świata. może jestem częścią tej legendy.

chłopcem, który uderzał kijem w okna, gdy rzeka

szlamem zamykała płuca, otwierała się głowa

dziś rzeczy nie mają już właściwej wagi

odciąż więc swoją, oddaj mojego obola

a strzepię popiół z włosów

Prolog (do historii z lat 80) - I wersja

2011-04-17T15:32:00.000+02:00

to takie proste

przełożyć nitkę przez oko

i szyć, cerować, fastrygować

potem okryć się przed tym

co sunie po załamaniach skóry

szukając punktu wejścia i zaszczepienia

to pestka zrośnięta mocno z miąższem

mrówka wchodząca do ucha, jakby chciała

wynosić cierpliwie gromadzący się hałas

to małe boisko gdzie podbijam piłkę, rosnę

i muszę uważać, aby nie wyjść na aut

to znalezienie sposobu wyważania słów

z zawiasów, aby wejście pozostało

nienaruszone

***

dzieci rozbijają na ulicy cegłę

dla kawałka pomarańczowej kredy

aby zagrać w klasy, w dom, napisać manifest

czasem aby coś stworzyć, trzeba coś rozbić

jest tak gorąco, że słońce zdaje się przenikać

przez ciało, topić gumę trampek i znikać w asfalcie

później zrobi się chłodniej

i już zawsze tak będzie

sondowanie drugiego dna - czerwiec 83 ( IV wersja )

2011-04-10T14:08:00.006+02:00

chciałbym napisać ci list, ale nie umiem jeszcze pisać

myśli składam dość nieporadnie jak nastolatek

układający dłonie na udach swojej dziewczyny

pamiętasz, niedawno kucaliśmy przy wielkiej kałuży

popychając kartonowe łódeczki do portów z kamyków

dopływały szurając o dno, z jednego kącika ust w drugi

jak czubek języka wylizujący kartkową czekoladę

potem przyszedł deszcz i do dziś nie wiem

dlaczego żaden z rodziców nas nie zawołał

patrzyliśmy jak toną pod naporem kropel

po przeprowadzce czuję się jak po implozji confetti

poznałem dziwne twarze o nieregularnych rysach

pozbawione twojej prostej symetrii, oczu i rąk

wracam z zabawy w chowanego i przyznaję

że była kałuża, ale nie było żadnych łódeczek

majaczące jeszcze figury nowych znajomych

stają się coraz bardziej prostolinijne

gdzieś na dnie zaczyna osadzać się piasek

który później poczuję w nerkach, kończę zerówkę

sonda Pionier 10 przecięła orbitę Neptuna

i symbolicznie opuściła Układ Słoneczny

Notka z wiadomości

2011-04-07T17:05:00.001+02:00

Nie wiem co powiedzieć, a w zasadzie, co mam napisać. W Teleexpressie dowiedziałem się, że w Bibliotece Jagiellońskiej (a dokładnie w aneksie kuchennym), zapaliła się... frytkownica. No brzmi tak niedorzecznie, że aż straszno. Cenne rękopisy i inne eksponaty mogły pójść sobie swobodnie z dymem wskutek czyjegoś niepohamowanego apetytu na frytki. Z drugiej strony, frytkownica w aneksie kuchennym? w głowach im się przewraca?. W wielu firmach, ze sprzętów kuchennych,. jest zazwyczaj czajnik lub ekspres do kawy, a tu proszę bardzo, frytki sobie smażą w międzyczasie. Tak jakby nie można było wyskoczyć do jakiegoś fastfooda w okolicy. Mam nadzieję, że wieczorami nie urządzają sobie grilla wśród książek.

Chyba nie będzie nowych dowodów - czyli humbug dnia

2011-04-04T17:20:00.001+02:00

Dowiadujemy się z dzisiejszych informacji, że termin 1 lipca, jako czas, gdy miały być wydawane pierwsze dowody osobiste z czipami, jest coraz mniej realny.
Okazuje się, że mamy kwiecień a do tej pory:
- nie wybrano producenta (dobrze, ze ogłoszono przetarg - mam nadzieję)
- są problemy z połączeniem licznych urzędów siecią wymiany informacji (Niemcom testy tego systemu zajęły niemal rok)
Tymczasem MSWiA "analizuje" czy możliwe jest dotrzymanie terminu 1 lipca 2011 roku.

Nie ma wybranego producenta, a chyba produkcji nie można zacząć "za pięć dwunasta" i z powodzeniem zacząć wydawać "produkt" tak wrażliwy i delikatny, które powinien być pozbawiony jakichkolwiek błędów?

Istnieją "problemy z połączeniem licznych urzędów" - to szczególnie ciekawe, gdyż w Polsce chyba żadne urzędy nie sa połączone z żadnymi innymi. Kto próbuje załatwić cos w urzędzie, musi osobiście przemierzyć drogę do innego urzędu, bo nie istnieją telefony, faksy, nie wspominając już o internecie. Szybka informacja zależy w tym przypadku od szybkości samochodu, braku korków lub sprawności nóg i odporności psychicznej.

Zostały raptem trzy miesiące na rozwiązanie tego problemu, który opiera się na dwóch zasadniczych "niemożliwościach". Przypomina mi to sytuację, gdy pewna para planuje letni wyjazd:
- Kochanie, mamy już kwiecień a na 1 lipca mamy zaplanowane wakacje
- No tak, ale nie mamy samochodu, nie mamy pieniędzy i nie mamy juz urlopu
- Świetnie, przeanalizujmy ten problem.

Reset (II puenta)

2011-03-28T17:42:00.001+02:00

Czyli odświeżona wersja starego wiersza

kiedy ja z pulchnie wypieczoną cerą

jak dziecko na pierwszym rowerku

rozbijam się po kanałach sportowych

i czasem ocalę świat wiedziony pokusą

misji kolejnych poziomów gry komputerowej

ty w najlepsze szarpiesz się z innymi

podobnymi jak dwie szklanki piwa

o slipki chipendalesa, zachwycasz się

stanowczością detektywa R. i wzdychasz

do Mela Gibsona gdy robił wrażenie

pomalowany na niebiesko

a gdy wracamy wieczorami po kursach

manicure i księgowości dla początkujących

całujesz wprost we mnie spojrzeniem

nie znoszącym veta i zamykasz na dziś

kontakty tak samo jak pustą lodówkę

nad ranem znajdujemy usta
wypchane piaskiem

Biegiem na skraj - kwiecień 86 (III wersja)

2011-03-13T18:49:00.005+01:00

idziemy na skraj a niebo jest tuż

Siekiera – Idziemy na skraj

nie pamiętam smaku tamtego powietrza

a przecież zużywałem go znacznie więcej

wracając ze szkoły okrężną drogą jak nomad

nie tęskniący za dachem i programem TV

zrzucaliśmy pierwsze skóry, wytarte na łokciach

i kolanach, wygarbowane słońcem jakby dotkliwszym

tamtej wiosny, przechodzimy pierwszą zmianę czasu

czas przechodzi przez nas jak szpilka przez chrząstkę

w zagajniku bawimy się w wojnę, biegnę piaszczystą aleją

przeświadczony jak inni o młodzieńczej nieśmiertelności

trafiony plastikowym strzałem snajpera odpadam z gry

twarzą nurkuję w mech, w czerwony odcień trawy

nie pamiętam kolorów tamtej wiosny, prócz bladości

najsprawniejszego z nas, gdy zemdlał podczas przerwy

rozcięta warga nabrała koloru, pulsowała jak myślnik

rozdzielający daty urodzin i śmierci, jeszcze rósł

a my czuliśmy lekkie tąpnięcia w powietrzu

i nawet owady traciły orientację w locie

obecnie alejka zarosła asfaltem, przemykam wieczorem

zasłonięty szczelnie przed wschodnim wiatrem, a czasem

obawiam się nagle oderwać wzrok od ściany

i odwrócić, tak przypadkiem,

bieg zdarzeń

Wrażenia z seansu "Czarny Czwartek. Janek Wiśniewski padł"

2011-03-06T19:53:00.000+01:00

Film Antoniego Krauzego opowiada o wydarzeniach z grudnia 1970 roku, które miały miejsce na Wybrzeżu. Pierwsze co zwraca uwagę w obrazie to spory naturalizm poszczególnych scen oraz wrażenie dzieła paradokumentalnego. Dobrym rozwiązaniem było zatrudnienie aktorów mało rozpoznawalnych, co dodało filmowi wyrazistości i prawdziwości. Gdyby jedną z głównych ról zagrał znany powszechnie aktor lub aktorka, to film wyglądałby trochę mniej realistycznie. Z drugiej strony w rolach Gomułki i Kliszki bardzo dobrze sprawdzili się Wojciech Pszoniak i Piotr Fronczewski. Myślę nawet, że taki zabieg miał służyć przekonaniu widzów, że z jednej strony byli tacy sami jak oni, zwykli ludzie o zwykłych twarzach a z drugiej osoby z pierwszych stron gazet.

Główną postacią (choć nie głównym bohaterem) jest Brunon Drywa, robotnik pracujący w Stoczni. Jego życie jest bardzo podobne do życia innych mieszkańców miast w tamtym okresie – praca w zakładzie, zbieranie pieniędzy na meble i starania, aby przeżyć do końca miesiąca. Historia Drywy jest tym bardziej trudna do zrozumienia, gdyż nie brał on udziału w strajkach a zginął postrzelony na stacji, gdy jechał do pracy na wyraźne wezwanie wicepremiera Kociołka. W tym momencie pojawia się zagadnienie - kto dopuścił się prowokacji, aby wzywać robotników do pracy w sytuacji, gdy stocznia była zamknięta i otoczona wojskiem. Kto miał interes, aby sprowokować masakrę w wyniku której ze swoim stanowiskiem pożegnał się Tow. Wiesław wraz z najbliższymi współpracownikami? Czy koniecznie musieli zginąć ludzie a inni stracić zdrowie, aby na szczytach władzy doszło do zmiany warty? W filmie pokazane są brutalne i wyraziste sceny strzelania do tłumu a także pacyfikacji i bicia schwytanych. Kto w zasadzie „nawinął się pod rękę” mógł zostać potraktowany jako występujący przeciwko władzy ludowej, za mógł być poniżany i bity przez funkcjonariuszy systemu.

Film nie jest jednak czarnobiałym freskiem, przedstawiającym walkę dobrych ze złymi. Pojawia się postać sekretarza Mariańskiego, który był „pierwszą linią” w dialogu między władzą a robotnikami i w zasadzie na nim i jemu podobnych, niskim stopniem urzędników, ten dialog się zakończył. Pojawia się także żołnierz, który eskortuje samochód z wdową po Drywie jadącą do szpitala a także urzędnik, który wykazuje współczucie i pomoc w czasie ekspresowego pogrzebu urządzonego pod osłoną nocy. Niewinny człowiek, który po prostu jechał do pracy pochowany ukradkiem nocą, jakby był co najmniej seryjnym zabójcą. Także rodzina zabitego nie mogła dłużej pozostać w swoim rodzinnym mieście, tak jakby władza bardzo obawiała się, że wdowa z dziećmi będą przypominać sąsiadom, co się stało z mężem i ojcem.

W samym filmie są ludzie mniej lub bardziej odważni, mądrzejsi, głupsi, naiwni lub zmanipulowani. Zły jednak jest sam system, w imieniu którego przemawia Kliszko posługując się doktrynalnym stwierdzeniem, że „do kontrrewolucji się strzela”. Choć czego można byłoby się spodziewać od aparatczyka, który z pewnością jak inni komuniści uważał, że „władzy raz zdobytej nie oddamy nigdy”. Doktrynerstwo zawsze skutecznie wyłączało myślenie. Władza w swojej emanacji wyższych jej funkcjonariuszy jest amoralna, skoro obrzuca Ludowe Wojsko Polskie ulotkami, jakoby demonstranci ranili w starciach ich współtowarzyszy. Władza ludowa wykorzystała manewr, który stosowała zarówno przed jak i po grudniu 1970 roku. Skłócić ze sobą określone grupy czy warstwy a potem wykorzystać ich strach. W takiej sytuacji konfrontacja zazwyczaj jest trudna do uniknięcia.

W filmie mamy dobrą puentę w postaci wyjeżdżającej rodziny zabitego, choć zarazem brakuje mi trochę tego samego w stosunku do wierchuszki władzy. Nie każdy przecież musi wiedzieć, że za te wydarzenia odpowiedzialność polityczną poniósł Gomułka i Kliszko, ale nikt tak naprawdę, nie poniósł odpowiedzialności karnej.

Trudno jest patrzeć na ten obraz jedynie w aspekcie kunsztu filmowego i aktorskiego, skoro jego treść dotyczy ważkich spraw z najnowszej historii Polski. Inaczej patrzę na niego ja, gdyż cieszę się, ze powstał film mówiący o tych wydarzeniach. Może pozwoli on bardziej krytycznie spojrzeć na ten czas osobom, zbyt mocno czasem tęskniącym za „ustrojem słusznie minionym”. Inaczej spojrzy na niego młody widz, który zobaczy przede wszystkim wielkie zamieszki uliczne, dziejące się w znajomych lokalizacjach. Zarazem coraz częściej mam wrażenie, ze historia ma coraz mniejsze oddziaływanie integrujące społeczeństwo a coraz usilniej zmierza do jego atomizacji, która postępuje też na innych płaszczyznach.

Paintball - niekoniecznie dla odważnych

2011-02-27T12:38:00.000+01:00

Mój tekst na MobilnyFacet.pl o Paintballu :)

http://www.mobilnyfacet.pl/sportowiec/sportowy-misz-masz//zobacz/paintball-niekonieczne-dla-odwaznych/

Zamiast Walentynek

2011-02-14T20:43:00.000+01:00

http://zegoty.blogspot.com/2011/02/ratujmy-nasza-szkoe.html

Krótkowzroczni urzędnicy chcą zamknąć pewną szkołę o ogromnych tradycjach i wpływie na lokalną społeczność. Nie można pozwolić, aby jedna decyzja przekreśliła dorobek tej placówki.

Język rzecznika prasowego

2011-02-10T20:17:00.002+01:00

Dziś w godzinach przedpołudniowych miałem okazję, na antenie jednej ze stacji, wysłuchać początku pewnej wypowiedzi. Rzecznik prasowy Ministerstwa Spraw Zagranicznych rozpoczął swe przemówienie od słów "Jesteśmy w rozmowach (...)". Zastanowiłem się kto taki dał temu człowiekowi posadę rzecznika w tak ważnym i eksponowanym ministerstwie, które z definicji styka się z zagranicznymi mediami i dyplomatami. Jak przeszła mu przez gardło ta dziwaczna konstrukcja? Nie mam pojęcia. Dlaczego nie wymówił naturalnego zwrotu "Jesteśmy w trakcie rozmów" albo "Jesteśmy w czasie rozmów" czy już od biedy z rusycyzmem "Jesteśmy podczas rozmów"? Nie chcę uchodzić za jakiegoś skrajnego purystę językowego, ale od przedstawiciela (ba, rzecznika!) MSZ, można chyba oczekiwać poprawności językowej. Nie byłem w stanie słuchać dłużej jego słów, bo obawiałem się powąchać kolejne "kwiatki".
Z takim językiem można jedynie stwierdzić, że jesteśmy... głęboko w malinach.

Andrij Bondar - ***

2011-02-02T11:54:00.001+01:00

***
kosmici - to dusze umarłych afrykańskich dzieci
które prześladują europejczyków
odbierają im resztki racjonalizmu
i zdrowego rozsądku
mszczą się za światowy porządek
stworzony na ich obraz i podobieństwo
podkładają bomby w bramach
straszą po nocach latającymi talerzami
wykolejają transeuropejskie expresy

i obcinają liny alipinistom

jednym słowem bawią się jak dzieci

i ich nieuzasadnione okrucieństwo
ich pozagrobowa mściwość
pachnie sawanną i dźwiękami bębnów
pachnie potem afrykańskiej mamy
która być może urodziła sobie nowe dzieci
i ich zmarłych nawet nie wspomina

i cóż im maleńkim awanturnikom pozostaje

Andrij Bondar, Jogging, Mamiko, Nowa Ruda - 2005 r, przekład Bohdan Zadura

pogranicze w ogniu

2011-01-26T17:03:00.001+01:00

Pewien stary wierszyk, którego już tyle z czasem ubyło, że stał się miniaturką...

Chodź, pokaże ci miejsce

gdzie dojrzewają dziewczęta, zobaczysz

jak zapuszczają się włosami pomiędzy

nieprzystosowane palce chłopców

ale nie otwieraj tego

szarpnięciem , bo wszystko zniknie

jak oddech odklejony od szyby

Nostalgia za PRL

2011-01-23T09:57:00.000+01:00

Kolejny artykuł z Portalu MobilnyFacet.pl:

http://www.mobilnyfacet.pl/styl-zycia/spoleczenstwo//zobacz/nostalgia-za-prl/

Metroseksualność

2011-01-03T17:41:00.001+01:00

Na początek Nowego Roku następny z grona moich tekstów na MobilnyFacet.pl

http://www.mobilnyfacet.pl/styl-zycia/zdrowie-i-moda//zobacz/metroseksualnosc-moda-potrzeba-czy-trend-spoleczny/

księżyc nad M1 ( wersja II )

2010-12-27T13:23:00.005+01:00

Pasaż. Wije się nurt transakcji

zasilany dopływami gotówki.

Rączki wózków pachną wodą kwiatową,

jaśminem wtartym w dłonie. Wędliny są umyte

a kawa rozpuszczalna jak ślicznotka w żółtych kozakach.

Za M1martwa panna młoda na zaśnieżonym ściernisku.

Niebo zwisa nad nią w kolorze przekwitłej mandarynki,

drażniąc biel. Nikt nie przerwie tego milczenia, jak przerwał krzyk.

Nikt nie znał jej życia, nikt nie zna zguby.

Wejdźmy głębiej w sen gubiąc drogę powrotną.

Śnijmy o czymś pięknym. Najpiękniejszy widok na miasto

jest z cmentarza na wzgórzu. Trzymamy się za małe palce

z otwartymi ustami patrząc jak księżyc spada z nieba,

toczy się, wpada do rzeki i płynie do morza. Wnikasz we mnie

zimnem jak reumatyzm na stare lata, rozgryzam cię po kawałku,

wypełniam kubki smakowe, przełykam jak małą ość.

Zbiegnijmy w dół, rozbijając się o rozsuwane bramy ogrodu.

Miejskie legendy

2010-12-13T00:36:00.000+01:00

I kolejny z grona moich tekstów dla Portalu MobilnyFacet.pl :)

http://www.mobilnyfacet.pl/styl-zycia/po-godzinach//zobacz/legendy-miejskie-wspolczesna-mitologia/

Trzy kawałki Dawida Koteji (Baaghdulla)

2010-12-10T15:07:00.001+01:00

Do czego Amerykanom potrzebni są superbohaterowie

Lato skończyło się szybko.Nad Marysville w stanie Kansas
zawisły burzowe chmury, horyzont pękał bezgłośnie.
Martha McKenzy stojąc na skrzyżowaniu 34-ej i North Avenue
upuściła torbę z zakupami, owoce toczyły się po betonie.

Gdyby zbudować dla niej konfesjonał wyznałaby wszystko:
lalkę Lucy, prenumeratę nadziei, przepis na placki cebulowe.
Nawet to, że przed laty niejaki Clark Parker naśmiewał się
z jej małego biustu.

I jeszcze wrzesień - gdy w piecach dogasa milczenie
a na trawnikach płoną ofiarne stosy liści
dostojne i straszne jak ołtarz.

Lato skończyło się szybko.

Po zmroku stary farmer
przystanął na skraju miasteczka i spojrzał w niebo
czekając na ostrzeliwujący kukurydzę samolot

albo
na wiatr

przynajmniej.

Nieznany portret malarza

Przypuśćmy, że malarz jeszcze nie umarł,
że wciąż ma dość czasu na zaparzanie sobie herbaty.
Gdy nikt nie patrzy, wystawia
sztalugę na balkon i skrobie wiersz.

Przypuśćmy, że malarz jest teraz młodszy
i rozróżnia jeszcze kolory miasta,
że to miasto jest niemą żebraczką, której
na chleb powinno się rzucać ot tak, bo nie poprosi,
a malarz nic sobie z tego nie robi
i gra głośno na akordeonie.

Przypuśćmy, że to wszystko potoczyło się trochę inaczej.
Malarz właśnie podkrada lizaki z cukierni na rogu,
a już za chwilę, w parku, jego dziecięca ciekawość
uniesie dziewczęcą sukienkę.
Wtedy, między tymi smukłymi nogami
dostrzeże łyżkę aluminiową
strąconą ostatnim oddechem

oraz malarza
w otoczeniu córek, wnuków i bogów
kłócących się o niedojedzoną porcję rosołu.

Władysława Emeryka mowa obronna

Pragnę jeszcze zaznaczyć, że to nie ja zabiłem Przybyszewską.
To raczej ona sama, słodki proch jej potu,
ciało na którym łamały się wszelkie dłuta.
Ciało o którym można by pisać nowe ewangelie.
Pamiętam dzień, w którym ująłem glinę jej piersi.

Krzyknąłem krótko, rzucając miską o ścianę celi
złamałem swój kij żebraczy, wyszedłem.
Wiatr rozpinał pragnienie w oknach kamienic.

Potem była pokuta,
i ona - wciąż na kartkach wszelkich religii.

Proszę mi wierzyć, to nie ja pociągnąłem za spust:
rewolwer przechodził z ręki do ręki,
ale to raczej ona sama,
jej ręce, gdy malowała nam wszystkim
osobne ścieżki, odległe orbity.

Lecz tego już przecież nie ma, proszę nie szukać,
tak niewiele zostało - włosy
zawieszone wysoko na niebie.

Dawid Koteja, trupy, trupy, Klub Integracji Twórczych "Stowarzyszenie Żywych Poetów", Seria Poetycka
Pisma Literackiego "Red", 2009 r.

Polak na zagranicznych wakacjach

2010-12-03T21:27:00.000+01:00

Z okazji śnieżnej zimy wklejam link do mojego artykułu o naszych krajanach podczas zagranicznych wakacji :)

http://www.mobilnyfacet.pl/podroze/miejsca//zobacz/polak-na-zagranicznych-wakacjach/

"Różyczka" - wrażenia z seansu

2010-11-24T19:13:00.003+01:00

Film „Różyczka” w reżyserii Jana Kidawy – Błońskiego otrzymał Złote Lwy w Gdyni m.in. w kategoriach najlepszego filmu i najlepszej żeńskiej roli pierwszoplanowej dla Magdaleny Boczarskiej. Tytułowa „Różyczka” jest bardzo ładną a zarazem dość nieskomplikowaną osobowością, kochanką oficera SB, który naciskany przez przełożonego wysyła ją z misją rozkochania a zarazem szpiegowania znanego literata i dysydenta. Pomysł na film miał najprawdopodobniej swoje źródło w losach znanego historyka Pawła Jasienicy, któremu tajne służby „podstawiły” kochankę, która później została jego drugą żoną.

Z pewnością plusem produkcji jest pewna niejednoznaczność i specyficzny charakter trzech głównych bohaterów dramatu. W tym kuriozalnym trójkącie pisarz Warczewski grany przez Andrzeja Seweryna, jawi się jako naiwny starszy facet, który nie widzi niczego podejrzanego w tym, że młoda i ładna dziewczyna zabiega o jego względy. Wpływowy w środowisku twórca dość łatwo obdarza zaufaniem osobę o której niewiele wie, zachowuje się jak sztubak gdy jeden z jego przyjaciół przekazuje mu swoje uzasadnione wątpliwości. Kryzys wieku więcej niż średniego? brak kobiety? czy może wielka potrzeba miłości?

Z kolei esbek Rożek grany przez Roberta Więckiewicza jest postacią, która nie może wzbudzać jakiejkolwiek sympatii, choć i on nie jest pozbawiony uczuć, co widać szczególnie w ostatnich scenach – zazdrość, bezsilność i słabość zupełnie przegranego faceta. Sam chyba nie wie dokładnie czego chce – kariery służbowej, wykonania konkretnego zadania czy też żyć z ukochaną, której bynajmniej nie traktuje jak ukochaną.

No i tytułowa Różyczka, która ma się widzowi kojarzyć zapewne z pięknym kwiatem o niebezpiecznych kolcach, dla mnie jest raczej zagubioną, naiwną i niezbyt bystrą postacią, której niezmiernie daleko do wyrafinowanej róży. W zamierzeniu twórców, Kamila miała przejść przemianę, zdać sobie sprawę ze swej nikczemnej roli i zakochać się w figurancie. Tym momentem zdaje się być szczególnie narada w ekskluzywnym gronie członków Pen Clubu, gdzie dzięki staraniom bezpieki została protokolantką. Gdy jej „podopieczny” zaczyna pięknie mówić o bieżącej sytuacji i powinnościach patrioty okraszając swój wywód cytatami z klasyki, ona patrzy na niego z rosnącym wzruszeniem. W polskim kinie często nie udaje się przekonująco pokazać przemiany bohatera, zazwyczaj objawia się to w jednym lub kilku gestach. Można zadać sobie pytanie – dlaczego w ogóle zgodziła się odegrać rolę agentki wchodzącej głęboko w czyjeś życie? – z miłości do niezbyt okrzesanego faceta?, z głupoty? dla pieniędzy i prezentów z SB?.

Niewątpliwie delikatny kwiatuszek przeszedł przemianę, ale wciąż jest wystraszona, dość uległa i mało zdecydowana. Najlepszy, moim zdaniem, w swojej roli jest Więckiewicz, skądinąd potrafiący świetnie odgrywać ten typ mężczyzn. Dobra jest również muzyka Michała Lorenca, szczególnie znany motyw „Wyjazdu z Polski” w ostatniej scenie filmu, oddający klimat tamtych chwil. Bardzo dobrze i plastycznie pokazane są późne lata 60. – stroje, samochody, wygląd ulic a także stosunkowo krótko acz dynamicznie i sprawnie pokazane są kluczowe wydarzenia Marca 68.

Czy warto obejrzeć film? – nie jest to film wybitny, z pewnością jednak powinien podobać się szerokiej publiczności, jest dobrze zrealizowany i choć przedstawiona historia nie jest zbytnio skomplikowana ale dotyka i skłania do pewnych refleksji.

Trzy grypsy z panoptikonu

2010-11-15T18:42:00.001+01:00

Marzena Orczyk- Wiczkowska

żółtko

"Pragnąć oznacza wymazać śmierć.
Przybić ją pieczecią na białą skórę
i zapatrzyć się potem na jajeczka"

T. Salamun

to takie nudne - wciąż pisać o śmierci.mówić i myśleć
passe. nawet, jeśli sędzia wydał na ciebie wyrok,
musisz iść w stronę światła. musisz i chcesz być
lekko oddychającym jagnięciem z białą, delikatną skórą.
musisz i chcesz być tym czarnym ptakiem, którego wabi się
po to, by zemścić się na jego braciach - symbolach.
musisz się wykluć z jajeczka, aby stwierdzić, że świat
to tylko trochę większe jajeczko, dokładnie jak ruska babuszka.
dalej tak samo, tylko - co z tego? liczy się spokój i równowaga,
liczy się szaleństwo, przeciwieństwa się przyciągają, ty jesteś
w środku, jak żółtko.

marylin monroe staje przed trybunałem

pytacie mnie o te i inne sprawy. naprawdę nie wiem,
co mam wam powiedzieć, zwłaszcza, że nie żyję
od dłuższego czasu. spytajcie swoich przewodników duchowych.
nie jestem przecież żadnym filozofem, chociaż widzę więcej,
niż wam się wydaje.byłam rybką pływającą w turkusowych akwariach,
drusillą panteją, waniliową słomką,przez którą mleko smakuje lepiej
(dociekliwi zawsze będą się zastanawiać,czy słomka ma tego
świadomość). mimo wszystko czytałam klasyków.byłam nawet
trochę oswojona ze śmiercią.jak było z tą śmiercią?
spójrzcie na falującą na wietrze sukienkę.czy to nie wystarczy?
jesteśmy, dopóki lakier na paznokciach snie,szminka zostawia
ślad.

kartka z zielonego zeszytu

pasujesz tutaj. może za mało ciebie na innych falach?
na zimnych fiordach i w pępku świata? nieobecność
jest lodołamaczem.najpierw wielkie bryły, toporne,
potem coraz mniejsze.wreszcie pył, szron na skórze.

kaju, gerdo, w dzieciństwie musiano wam opowiadać bajki
o ludziach zapisujących swoje życie w zielonym zeszycie.
przy niedzieli: wypad za miasto, do miejsca, w którym stała kiedyś
twierdza nie do zdobycia. poniedziałek: wydatki na opał. wtorek:
oddaliśmy całych siebie sobie. w środę zmiana na czwartek,
nocka.po niej pierwszy tej jesienii śnieg, dwanaście godzin
w chłodzie.w piątek jesteś kapitanem titanika, salutujesz morzu.

czekasz na falę, pocałunek królowej. serca nie złamie ci już
żadna osobista katastrofa, poza tą ukrytą, zimną,
opiłek wpadnie do oka jakiemuś smutnemu chłopcu -
nic nie powie. będzie się przyglądał dryfującym,
zanim na jego twarzy stężeje kropla.

Marzena Orczyk - Wiczkowska, Grypsy z Panoptikonu, Mamiko, Nowa Ruda 2010.

Tenis ziemny - trudne miłego początki

2010-11-10T19:03:00.000+01:00

Czyli mój kolejny artykuł, tym razem o trudnej sztuce tenisowej...

http://www.mobilnyfacet.pl/sportowiec/pilka//zobacz/tenis-ziemny-trudne-milego-poczatki/

Dwie niepiosenki Grzebalskiego

2010-10-27T17:22:00.001+02:00

Chciałoby się powiedzieć

ale się milczy, patrząc nieco cynicznie.
Słowa jak insekty nad świeżą ranką sensu

(chciałoby się powiedzieć). Niewidoczny biegun
przyciąga je i odpycha, przyciąga i odpycha.

Sedno rzeczy tkwi nieporuszone w przepastnych
sztolniach ludzkiego kosmosy. Tu, nad brzegiem,

który jest czymś więcej - czym, okoniu?
niż brzeg jeziora, mam do powiedzenia mniej

niż liść, mniej niż martwa mysz polna,
ktorą podnosisz do oczu, ciekawska dziewczynko.

Koniec wakacji

Leżą w milczeniu na podłodze biura.
Za oknami Poznań zachodzi mgłą.
Młoda instruktorka harcerstwa
chowa kolorowe kredki do szuflady biurka.
Trochę im zazdrości -
te dzikie harce w środku dnia.

A oni leżą tam i boją się.
Ona myśli o straconym dziecku.
On, że to podłe, wracać do tych,
których się zdradziło.

Mariusz Grzebalski, Niepiosenki, Biuro Literackie, Wrocław 2009 r

Agnostycyzm - między wiarą a ateizmem

2010-10-14T18:11:00.000+02:00

I kolejny mój artykuł na portalu mobilnyfacet.pl. Tym razem staram się pisać o stosunkowo słabo znanej postawie agnostycyzmu.

http://www.mobilnyfacet.pl/styl-zycia/po-godzinach//zobacz/agnostycyzm-miedzy-wiara-a-ateizmem/

przejście przez sień - grudzień 81 ( IV wersja )

2010-10-12T00:08:00.010+02:00

krajobraz powoli przeciera się, ze zdumienia

badam mroczną sień, zamieszkaną do dzisiaj

czymś nieuchwytnym pulsującym na ścianach

schody prowadzą trzy metry w dół w sterylną zimę

pierwszy raz sam na podwórku, garściami ogarniam

miękki śnieg i wsuwam do ust jak lody waniliowe

czysty bezbarwny smak, na twardej glebie stężały

pancerz żuka trumienką kryjącą resztki ciała

już niedaleko jest rzeka, gdzie dziadek łowił miętusy

a ponad nim Dorniery leciały kluczem nad Kraków

teraz budowaną obwodnicą za rzeką suną czołgi

obaj jesteśmy zbyt mali, aby bać się naprawdę

one są jak dzikie zwierzęta, nie zbliżą się same

nie pogryzą wyciągniętej ręki, przyjazne tylko w bajkach

nie zważając na nas – przechodzą, do historii

kawałki śniegu w dłoniach, zamieniając się w wodę

zmrożone wargi, bolesne drętwienie palców

pierwsza zmiana stanu skupienia

klucz wypadający z drzwi

Era wirtualnych relacji

2010-10-09T18:03:00.001+02:00

Mój artykuł na portalu MobilnyFacet.pl, jakże długi i jakże wciągajacy ;)

http://www.mobilnyfacet.pl/styl-zycia/spoleczenstwo//zobacz/wplyw-nowoczesnych-technologii-na-relacje-miedzyludzkie/

śnięta zima

2010-10-06T21:18:00.000+02:00

z cyklu "wyciągamy z mroków stare wiersze" moje próby lingwizmu

feerią brudnej bieli inaugurują się ferie

fenoloftaleiną różowieją policzki

z zasady i przyczyny

natłuszczone wargi połyskują

rozpraszając jak wypukłe zwierciadło

czuć nieodparty finalizm

wyroków ferowanych w temacie płci

zasapana kuligiem, zapadasz zmierzchem

i leżysz ugorem nieuprawna

jak czarnoziem w lutym

karmy się równoważą

wiatr okrada z ziarna karmnik

termometr obniża poziom

o metr od term, wzrasta pion

nie żegnam się z państwem

kolejna prognoza już za dwadzieścia minut

awizo (II wersja)

2010-09-27T02:07:00.002+02:00

nic jeszcze nie jest jasne. jest potencjalne

stary świat jeszcze dobrze się trzyma, futryny

gdy chcą go przenieść w godniejsze miejsce

czego chcieć więcej od tego świata?

nic dwa razy się nie zdarza, zdarza się po wielokroć

noc zaskakująca podczas rozmowy, zima drogowców

rana otwartością na nowe doznania, wszystkie odmiany

śmierci czające się za progiem na wyciągnięcie nóg

nic jeszcze nie jest pewne. to z pewnością nie koniec

zbliżające się asteroidy, oddalający o milimetr księżyc

odległe źródło wody na kacu, o niczym nie świadczą

na zakopanym futrzaku z dzieciństwa wyrosły słoneczniki

nic jeszcze nie jest jasne. jeszcze nie teraz

dlatego nie chcę odbierać poleconego listu

listy wymagają cierpliwości, jak pisanie wierszy

o pożądaniu, wiem że coś umarło i będę inny

jestem inny, pachnę słodkawo

jak człowiek zaczynający się starzeć

czego chcieć więcej ode mnie?

O wywiadzie Jarosława słów kilka

2010-09-25T01:34:00.003+02:00

Miałem dziś (a w zasadzie już wczoraj) okazję przeczytać wywiad, jaki Jarosław Kaczyński udzielił "Rzeczpospolitej". Zaprawdę, pojawia sie kilka dziwnych wypowiedzi, czasem nielogicznych a czasem zupełnie zaskakujących. Z drugiej strony w innych miejscach Kaczyński mówi całkiem sensownie i rzeczowo, ale obawiam się (zapewne słusznie), że te "minusy przesłonia plusy".

Cały wywiad w Rzeczpospolitej

A oto sprawy kwestie, które mnie zafrapowały:

1. Jak wyobrażał sobie zorganizowanie kampanii wyborczej niemal analogicznie (albo lepiej), jak w 2005 roku. Wybory były przyspieszone, nikt nie miał czasu na przygotowania i konsolidację (liczba gaf Komorowskiego wskazuje, ze Platforma nie była należycie przygotowana) a zorganizowana kampania praktycznie trwała od maja do czerwca? Mam wrażenie, że po prostu żałuje, że nie zagrano jednak "kartą smoleńską", choćby w ograniczonym zakresie.

2. .Liczba więźniów w Polsce (stan na 2007 rok) to około 90 tys. Liczba uprawnionych do głosowania to ponad 30 mln osób. Przytaczanie faktu, ze osadzeni wybierają Platformę i łączenie tego z "atakującymi krzyż" wskazywałoby, że "obrońcy krzyża" są zupełnie bez winy i o żadnych "żydach, ruskich i niemcach" nie było mowy.

3.Zestawienie w jednej wypowiedzi takich słów jak- "atakowanie krzyża", "nieprzestrzeganie prawa", "aspekt kulturowy" oraz "półświatka" wywołuje u mnie pewną redundancję słowną. Sokrates musiałby przywrócić znaczenie pojęć..

4. Skoro Poncyljusz kwestionował przywództwo Kaczyńskiego tuż po miażdzącym zwycięstwie w wyborach prezesa to dlaczego powierzył mu organizowanie tak ważnej kampanii? Osobie do której nie miał zaufania?

5. Mam rozumieć, że prezes dużej partii polecił komuś zaufanemu, aby skrytykował jego własnych podwładnych, że nie jest z nich zadowolony? Głuchy telefon?

6. Deklaracja nieutrzymywania żadnych kontaktów szefa największej partii opozycyjnej z aktualnym Prezydentem brzmi kuriozalnie. Odmowa uczestniczenia w pracach BBN będzie doskonałym materiałem dla PR-owców w Platformie.

Wiadomo nie od dziś, ze Kaczyński nie lubi PR i mówi to co autentycznie myśli i czuje - niestety, czasem jest to dobre a czasem jest to złe. Współczesny polityk, który chce zdobyć władzę i być skuteczny musi zniwelować do minimum to wszystko co mówi źle. Z drugiej strony zawsze można przytoczyć cytat z "Misia" - "szczerość w naszym klubie to norma".

Jeff Buckley - Hallelujah

2010-09-22T23:28:00.000+02:00

W większości przypadków wolę wersje oryginalne niż covery. A już na pewno, gdy chodzi o największych artystów, jak choćby Leonard Cohen. W tym przypadku odchodzę jednak od tej zasady - cover przerósł oryginał.
Jeff Buckley utopił się w Missisipi w wieku 31 lat, odszedł przedwcześnie podobnie jak jego ojciec, znany w latach 60 i 70. bard Tim Buckley.

Jeff Buckley - Hallelujah

Janos - aluminium o smaku cebulki

2010-09-19T01:38:00.002+02:00

Oto jeden z wierszy najbardziej tajemniczej osoby, jaką udało mi się spotkać w sieci. Pomimo dość długiego wspólnego bytowania na jednym portalu nigdy nie udało się mnie, ani chyba nikomu innemu, poznać jego prawdziwej tożsamości. Pozostał duchem nieistniejącej już strony, tym, który pisał wiersze ale też celnie i ironicznie komentował bieżące wydarzenia z życia portalu i nie tylko.

Wiersz ten przypomniałem sobie zaglądając niedawno na moją (wspólną z Magdą) witrynę. Ponieważ jego wiersze przepadły wraz z zamknięciem Wirtualnej Galerii, przypominam jeden z tych dwóch, które zostały.

Janos

aluminium o smaku cebulki

Starzy ludzie nie wierzą
w mrożoną pizzę
i aluminium o smaku cebulki
nie wierzą
że musi być lepiej

Lepiej czyli nic
w najlepszym razie
tylko
inaczej

Oni chcą zacząć to
na co zabrakło czasu
na przykład hodować jazie
bo jazie są pożyteczne

Czasoprzestrzeń pomiędzy
ruinami klasztoru templariuszy
nad brzegiem atlantyku
a murami namysłowa
nie musi być wypełniona
nie niepokoi ich brak
wielu rzeczy pomiędzy

Niepokoi ich natomiast
Bóg chodzący po miedzach
nawołujący swych synów

***

Którzy powstają
opuszczają ręce
prostują karki

Którzy pozostawiając za sobą
wycięte z tła lasu drżące
nieco cieplejsze powietrza
odchodzą

istnieją miejsca które nic nie znaczą

2010-09-16T03:48:00.001+02:00

wyciągnięty z czeluści wiersz o bardzo konkretnym miejscu w bardzo konkretnym mieście...

Wchodziłem wciąż do tej samej rzeki jej ciała
i wierzyłem w coś takiego jak morze martwe

Łukasz Jarosz - Sepia

gdyby róg ulic Sobieskiego i Kościuszki
prowadził w trzeci wymiar, uwierzyłbym
miasta z wierszy mają moc

albo okazał się rogiem nosorożca
większego niż rondo w centrum, pałac kultury
jakiego żadne zoo na świecie nie ma, mieć nie będzie

nie ma rogu ulic Sobieskiego i Kościuszki
jest poczta, z której nie wysyłam listów
nie wierząc równowadze w przyrodzie

kiedyś oceany zaleją to miejsce, wszystko
powstanie ciepłe morze, zimne prądy
będzie inne prymitywne życie

wybiegam zbyt daleko
wciąż milczysz
jakbyś chciała coś dodać

Wyprawa na północ

2010-09-06T13:59:00.000+02:00

Don't hate me, I'm not special like you

Don't hate me- Porcupine Tree

wyczekiwałem na ciebie jak chłopczyk

na pierwsze wejście do morza, piasek w oczach

otarcia o ostre kamienie, oparzenie meduzy

dotknij mnie szelestnie jak nóż dotyka ciała

nakłuj i wymość zapachem, jestem ciułaczem

skinień, komiwojażerem bez krztyny wstydu

przyłóż głęboko łokieć zbadaj temperaturę

jak ojciec sprawdza kąpiel dla dziecka

w każdym początku zawiera się definicja końca

mówisz, a w ustach w trybie slow-motion

wybucha bezśnieżna zima, marznie jezioro

przytul mnie choć między wierszami

nie jestem nikim wyjątkowym

Jeden wiersz dla Bartka

2010-09-01T14:06:00.002+02:00

Bartłomiej Majzel - Torf

1. święty który kroczy - wyciąga z was sny

proces beatyfikacji został wydłużony.
bartuś.miałeś wtedy zieloną kurtkę z wytartymi łokciami
dobrze pamiętam: ciało było oblepione sokiem.
powiedz. co widziałeś w tamtych ludziach?
wiatr? własną świętość?
kochaną kobietę która wyszła pomachać wygasającym światłom?
zobaczyłem ich w tle.
chudych i poplamionych.

kto powiedział że byli bardziej samotni niż ja?
ach jacyż oni byli żywi
naszym życiem ożywieni!

a ten który patrzył w twoją stronę i płakał?
miałeś wtedy spodnie z dziurą wielką jak oddech księżyca.
bo byli jakby z innej gliny wyrzeźbieni.
wypalali ogniska żegnając się z losem
a potem szli w tę słowiańską noc.
blade ciała leżały jak kukły dokoła jeziora.
to tło.wpełzało i szło.
pragnęło być wyraźne.ale było tłem.

2. ja tę ziemię słowami dramatycznie pozmieniam - w biel

świętość bartku jest ciszą. kiedy roczny ptak zapala ogniska.
my się świętością do syta najemy.
będziemy się obżerać.wpychając w usta sól.
bo życie w końcu wycieka.
przez liście do oceanu.nie dotykając nikogo.

niewiarygodne, to wszystko jednak żyje tam gdzie my.
żyje w nas, choć nie za nas.

i jest niewzruszone

Bartłomiej Majzel, Biała Afryka, Biuro Literackie, Wrocław 2006 r.

historia niejednej znajomości

2010-08-31T15:42:00.001+02:00

i kolejny ze starych "tworów", tak mi się przypomniał...

leżę, pauza w myśleniu
pod potylicą przeczytane listy
nie chcą litościwie wystrzelić

z sufitu kapie historia
niczego nie chcąc nauczyć

bezceremonialnie zalewa sąsiada
jak tania krew i kolorowa wódka

myślenie prowadzi na balkon
balkon sprowadza na ziemię

palenie albo picie
wybór należy do mnie

i ja nie chcę niczego tłumaczyć

Kometa Halleya pojawia się raz na 79 lat

2010-08-30T18:16:00.001+02:00

i jeszcze jeden ze starszych, przykład mojej "prozy poetyckiej"

Narodziłaś się o porze dżdżu, gdy

nad Warszawą szalała Skandynawia, a korytarze

Uniwersytetu rozświetlały pierwsze jarzeniówki

Jesień 2003. Od nowa- Marcin Orliński

odkąd rozróżniam słowa od westchnień

pokątnie piszę o niej apokryfy

ostrzem migawki aparatu Zorka 5

kroiła przestrzeń na czarno- białe płaty

tkanka istnienia- przekonywała krytyków

wskazując palcami żyłki spinające całość

wieczorami w parkach płoszyła ekshibicjonistów

nagrywając ludzkie odgłosy, jak ornitolodzy ptaki

ze szpulowym Grundigiem i mikrofonem

niczym reporterka prowincjonalnej gazety

szukała tego co seriale nazywają życiem

w czasach dzieci- kwiatów nosiła się na czarno

modna wśród kawiarnianej bohemy, dekadentka

połowy stulecia, filozofując pod budką z piwem

potwierdzała pogłoski że duszą ją towarzystwa

lubiła kubańskie cygara, zwijane nocami

na udach studentek UW w suterenie na Śliskiej

włoskie wino na wiśniach i spirytusie

z podwarszawskich Włochów

w stanie wojennym była kobietą z obrazów Fridy

o surowym spojrzeniu stalinowskiego prokuratora

przyciągana do ziemi mocniej niż inni, zgarbiona

traktowała ją twardo podeszwami ciężkich butów

honorowo oddawała krew, wierząc w ratunek

dla somalijskich dzieci, córeczki

o smutnej twarzy której nie mogła mieć

kanoniczny początek szaleństwa

odtąd zawsze nosiła ciemne okulary

poza nastolatką rodzącą w zapadłej stodole

nigdy nie zrobiła kolorowej fotografii

gwiazdy przepowiedziały jej śmierć z nudów

przestała więc czytać, aby wyostrzyć poznanie

odeszła od debat, słowa ważyła po aptekarsku

teraz zrzuca ostatnią skórę

choć nikt nie oczekuje prawdy

patrzy obiektywem na tysiące śpiących miast

nie podnoszą powiek najwyższych dachów

oczodołami okiennic śledząc drobne kradzieże

jak Antygona grzebie najbliższych

z wysokości dwunastego piętra

trwanie

2010-08-06T14:26:00.000+02:00

z cyklu "wyciągamy z mroków stare wiersze..."

zimno, zmysły schładzane jak kawał żelaza podczas kucia

nawet paznokcie nie chcą rosnąć, nie ma się do czego przyczepić

w dziurce od klucza zgrzyt daleki jak przesuwanych kontynentów

kontenerów na śmieci, pociągniemy ten wózek do kolejnej dekady

z komputerami kwantowymi i telepatią w każdym domu

na ekranie garbaty Adonis podgląda nastolatkę z biustem 75D

jakie to nienaturalne - stwierdzasz, wychodząc po angielsku

zdania są podzielone, mieszkanie wspólne

czekam na wypowiedzenie, kilku zdań złożonych

Notka z Mundialu

2010-07-10T23:43:00.000+02:00

Jak to dobrze, że Hiszpania zatrzymała Niemców w drodze do finału. Nigdy nie będę kibicował Niemcom nawet gdyby grali super ofensywny i piękny futbol. Za wiele razy udawało im wygrywać mecze w sposób niesamowity (z Węgrami w 1954 roku, gdy sędzia nie uznał wyrównującej bramki Madziarów pod koniec finału). Nigdy nie przegrali w karnych, co szczególnie chyba dotknęło Anglików a w półfinale w 1982 roku do karnych z Francją w ogóle dojść nie powinno (chamski i brutalny faul bramkarza Schumachera, gdy wybił zęby Battistonowi). Raz także RFN specjalnie uległo NRD (w 1974 roku), aby nie trafić do grupy z Brazylią, Argentyną i Holandią.

Dziś szkoda mi Urugwaju, którego obrona niestety nie była w stanie wznieść się na poziom prezentowany przez atak. W dodatku bramkarz miał wybitnie zły dzień. W finale obstawiam na Hiszpanię, bo po prostu mają obecnie najlepszą drużynę na świecie i to nasze 6-0 naprawdę mnie nie zdziwiło, pomimo wszystkich narzekań. Po prostu od najlepszych tyle nas dzieli.
Zresztą sprawa jest przesądzona, ośmiorniczka ani razu się nie pomyliła i też stawia na Hiszpanię.

I jak zawsze po mistrzostwach, aż zęby zaczynają boleć, gdy tak nagle wraca piłka ligowa...

czarno na białym (IV wersja)

2010-06-20T14:56:00.011+02:00

szlaban zapadł

torami przetaczają się wagony pełne idealnych brył

patrzę na billboard z modelką reklamującą bieliznę

chciałbym rysować po niej węglem, muskać miałem

unosi się ramię szlabanu

dzieci wybierają z torowiska kawałki węgla gołymi rękami

upał smaży przydrożną łąkę, nad asfaltem tlenek węgla

przejeżdżam na klaksonie, połykam czarną tabletkę

Sobótka (II wersja)

2010-06-19T00:04:00.003+02:00

rzeka drgnęła jak ścięgno na szyi kobiety odchylającej głowę

odchodzą wody, ciało rozrasta się małą piaszczystą wyspą

gładko przylegają rachityczne trawy: rodzisz się bez krzyku

nocą, gdy światła latarek odnajdują potopione zwierzęta

łożysko odsłania czarne kamienie, coś odcina pępowinę

i wszystkie dopływy, jeszcze w oczach tętniące źródła

pierwsza z pokolenia, wyżłobisz stopami nowe koryta

udrożnisz żyły, wpłyniesz w ranę i rozcieńczysz jad

zwilżysz usta, i gdy metafora przerośnie życie

gdziekolwiek mnie dotkniesz poczujesz nurt

gdziekolwiek cię dotknę rozpocznę rozpad

aż znów będziesz rzeką, niosąc mnie doliną

zatopimy wszystkie wianki, zgasimy ogniska

i gdy rozbijesz nas o czarne kamienie

śliskie jak obietnice, staniemy się parą

aż przejdziesz w lód

Odtwarzacz mp3 - przewodnik w miejskiej dżungli

2010-06-18T14:30:00.000+02:00

Mój drugi artykuł - tym razem o znaczeniu i wpływie przenośnych odtwarzaczy na nasze życie.

http://www.mobilnekobiety.pl/technologia/gadzety//zobacz/odtwarzacz-mp3-przewodnik-w-miejskiej-dzungli/

Piotr Czerski - Trzy wiersze

2010-06-16T00:10:00.004+02:00

o milczeniu

Już tylko słucham, straciwszy ufność
w słowa dźwięczące jak brzęk srebrnych monet
i jak monety wytarte. Słucham, czekając
na nowy język, który się wyrzyna
powoli, niespiesznie - z zaciśniętych ust

2D/3D

Nie zwalniam tempa: co dzień wynajduję
całkiem nową obsesję, skrojoną na miarę
traconych możliwości. Jutro będę kochać
dziewczyny z internetu - pewność i dyskrecja,
bez smaku i zapachu, z rzędami pikseli
zamiast twarzy; wszystkie bezimienne, bo róża
jest różą jest różą: więc posiądę jedną,
a mieć będę każdą. Pojutrze zaś wrócę
do Ciebie pokornie - i jak nigdy spragniony
trzeciego wymiaru.

dopisek

byłem w zoo.

widziałem ludzi

i słonie widziałem.

pieścili się.pieściły się

zrozumiałem: wielkość

nie ma tu nic do rzeczy.

Tadeusz Dąbrowski, "Berlin"

jechałem nocnym autobusem

widziałem studentów

i dresiarzy widziałem.

mówili: chyba się w tobie

zakochałem, mała, mówili:

chyba się w tobie zajebałem,

dziwko. zrozumiałem: język

nie ma także nic do rzeczy.

Piotr Czerski, "Pospieszne, osobowe" www.ha.art.pl

Douglas Dunn - Dwa wiersze

2010-06-13T00:28:00.001+02:00

Krajobraz z jedną postacią

Stoczniowe dźwigi schyliły się ponownie
żeby się napić z rzeki, i odwróciły długie szyje
mówiąc do swoich odbić w Clyde
"Ileż w nas jest godności".

Pola czekają na ich nadejście,
drzewa gestykulują w deszczu,
nerwy traw wibrują u swoich czubków.
Przyłączcie się do nas w wilgotnej trawie!

Skrzydła mew powiewają w oddali
jak chusteczki po odjeżdżających emigrantach.
Holownik obwąchuje rzekę, sam do niej podobny.
Fale ze swoich małych wzniesień opadają w rzeczy muł.

Gdybym potrafił spać na stojąco, czekałbym tutaj
zawsze, stał się znakiem drogowym, czymś co tkwi,
by mogły wskazywać na mnie załogi holowników albo
wypływający w morze podróżni,
dawałbym przykład, jak być częścią miejsca

Po zamknięciu knajp

Oto nadchodzą, pośrednicy rozkładu,
Panienki uliczne i ich wielbiciele z kutrów -
Śpiewają, palą, niosą butelki,
w rozchwianej gromadzie dziesięć minut przed śniegiem.

Douglas Dunn, Wyprowadzka z Terry Street, przekład Piotr Sommer, fort legnica '99

Notka z kampanii

2010-06-10T18:58:00.001+02:00

Bodaj dwa dni temu w pewnym programie wyborczym prowadzący Radek Brzózka nazwał kandydata Kornela Morawieckiego - Kornelem Makuszyńskim. Niby zwykłe przejęzyczenie, bo i Kornelem, który bardziej "rzuca się na język" jest właśnie Makuszyński. Niemniej w aspekcie wyborów na poważne stanowisko Prezydenta Polski start twórcy Koziołka Matołka wydał mi się dość zabawnym komentarzem do kampanii.
Powiem zatem - Koziołek Matołek na Prezydenta! Z pewnością weźmie się ze wszystkimi ważnymi państwowymi sprawami "za rogi" a w razie potrzeby pójdzie "na rogi". No i w Pacanowie wszyscy byliby zadowoleni, bo nikt by ich nie nachodził.

Lądek-Zdrój - miejsce na weekendowe lądowanie

2010-05-25T23:57:00.001+02:00

Mój pierwszy artykuł o atrakcjach Lądka- Zdroju i okolic

http://www.mobilnekobiety.pl/podrozniczka/miejsca//zobacz/ladek-zdroj-miejsce-na-weekendowe-ladowanie/

Stypa

2010-05-24T15:11:00.006+02:00

wydeptując ścieżkę do rajskich jabłek odkryłem Amerykę

kąpiącą się w jeziorze, o włosach skręconych jak pukle

pięknej żydówki moszczące siennik żołnierza Wehrmachtu

zbliżałem się do brzegów, poszarpanych zatoczkami

jak odłamkami, a potem tylko karetka w białym obłoku

jeden świadek i pielęgniarz o twarzy męża stanu

z wystających stóp opadał schnący piasek

krople spływając po udach zasilały coś, co śpi

niespokojnie w trawie, pod śniegiem, asfaltem

dziewczynki rzucały płatki róż w procesji Bożego Ciała

pamiętam to ciało, śmierć w czerwcu była młodą kobietą

jabłkiem w czerwonej skórce ledwo draśniętym zębami

ślady piasku mrówki zbiorą po ziarenku, zalęgną się komary

jadłem wtedy maliny obok jeziora, pocąc się jeszcze bardziej

są bardzo nietrwałe a sezon krótki, z pestek jabłka wyrósł garb

A imię jego czterdzieści i cztery...

2010-04-16T23:01:00.001+02:00

No i dzieje się obecnie to, czego nawet się nie obawiałem, ale czego się spodziewałem. Zamiast wielkiej zgody narodowej i "bycia razem" zaczęło się polskie piekiełko do potęgi entej. Pierwszą moją myślą na wiadomość o katastrofie (choć wtedy jeszcze nawet nie przypuszczałem, że zginą wszyscy) była taka "no to teraz jest to nauczka dla polityków, aby wreszcie przestali się kłócić i byli ze społeczeństwem" – choć nie życzyłbym nikomu i nigdy takiej "nauczki". Na początku wszystko było pięknie – wszystkie telewizje, politycy z prawa i z lewa byli zgodni w swym smutku i żalu, nawet ci, którzy do niedawna dość wyraźnie i jednoznacznie wyrażali swoją, że tak powiem, "niechęć" dio prezydenta. Moment zapalny nadszedł nagle i wysadził społeczeństwo w powietrze – decyzja o pochowaniu pary prezydenckiej na Wawelu. Choć nie wiadomo od kogo wyszła inicjatywa, ale "podejrzanych" jest dwóch: Kardynał Dziwisz, ktory nie skonsultował swojej decyzji z Episkopatem i Jarosław Kaczyński, który na fali żałoby narodowej miał zechcieć wyrazić wolę, aby brata z bratową pochowano na Wawelu. Szczerze przyznam, że zaskoczyła mnie jednak reakcja, tych którzy w Krakowie pikietowali przeciwko takiej decyzji – mnie samemu coś takiego do głowy by nie przyszło. Na Facebooku pojawiła się grupa osób, które są przeciwko Kaczyńskim na Wawelu – widziałem tam żenujące wpisy, jak jakaś smarkula pisała (nie szczędząc wulgaryzmów), że był to przecież tylko urzędnik państwowy, który zginął podczas wypełniania obowiązków służbowych. Niestety jako politolog, nie znam żadnego urzędnika państwowego, który jest wybierany przez cały naród, którego nie da się ot tak odwołać, który jest zwierzchnikiem Sił Zbrojnych i który jest najwyższym przedstawicielem kraju na zewnątrz. Słowo „urzędnik państwowy” jest w tym przypadku wytrychem językowym, którym pewne osoby posługują się już beznamiętnie i bez głębszego namysłu. Nie jestem też zwolennikiem takiego fetyszyzowania Wawelu, iż jest on godzien tylko Królów i Bohaterów Narodowych- bo takie też hasła i transparenty pojawiły się jako pierwsze. Nie wiem dlaczego każdy Król Polski z definicji jest traktowany jako wspaniały, mądry,wielce zasłużony dla Rzeczpospolitej, godny Wawelu, bo mamy i takich władców tam pochowanych: Michał Korybut Wiśniowiecki - władca słaby i nieudolny, cień własnego ojca- Jaremy, mówiono o nim, że zna kilka języków, ale w żadnym nie ma nic do powiedzenia; August II Mocny - niewiele zrobił, aby podźwignąć Rzeczpospolitą a wręcz przyczynił się poważnie do jej upadku wciągając ją w wyniszczającą Wojnę Północną, znany kobieciarz i siłacz; Jan I Olbracht – rządził lat dziewięć, ale zdążył ponadawać szlachcie wiele i ponieść spektakularną klęskę w Mołdawii „za króla Olbrachta wyginęła szlachta”. Nie mam ochoty wymieniać dalej, ale będąc konsekwentnym w swoich tezach pewne osoby, grupy powinny zadbać o wyniesienie tych ewidentnie niegodnych poza szacowne mury. Nie chcę przez to argumentować, że Lechowi Kaczyńskiemu Wawel się należy bezapelacyjnie, bo gdyby to zależało tylko ode mnie wolałabym go w Archikatedrze Warszawskiej, na Powązkach lub w budowanej Świątyni Opatrzności Bożej – był Warszawiakiem i chyba w obecnej stolicy spocząć powinien. Decyzja zapadła już inna, przez co obecnie śmieszne i głupie jest dla mnie gardłowanie, iż Wawel jest dla tylko dla Królów i dla „zasłużonych”, bo i Królowie byli różni i zasługi niejednoznaczne. Cały świat patrzy na okładanie się słowami i do końca nie wie o co chodzi, tymczasem na tym wszystkim zyska sam Kraków i Wawel – pokażą go liczne telewizje na świecie, turyści będą walić drzwiami i oknami na miejsce, gdzie w jednym miejscu znajdzie się tak wielu przywódców światowych i chyba lepszej promocji Kraków by nie mógł oczekiwać.

Tak już na marginesie – Lech Kaczyński był przedstawiany przez media jako „wyjątkowo niski”, że się tak wyrażę a przypomnę, że byli Prezydenci- Kwaśniewski i Wałęsą byli od niego wyżsi tylko o 2 cm, Dmitrij Miedwiediew ma bodaj 162 cm a Nicolas Sarkozy 165 cm...

Każde wielkie i zaskakujące wydarzenie, wielka tragedia rodzi domysły, buduje teorie spiskowe - ja już oczami wyobraźni widzę, jak różnej maści numerolodzy, mistycy, fanatycy i czarodzieje mediów dodadzą do siebie cyfry z feralnej daty: 10 + 4 + 20 +10 = 44 i dopowiedzą sobie resztę - „krew jego dawne bohatery a imię jego czterdzieści i cztery”. Mam jednak nadzieję, że to wydarzenie przyniesie ze sobą pozytywne skutki, ale nie wiem czy nie jestem zbyt wielkim optymistą.

Mniejszy Tydzień

2010-04-02T14:46:00.001+02:00

zbijać krzyże wieczorami z desek łóżek cudzołożnic
stawiać na dachach bloków bez wind, bo nie ma Golgot
do przejścia miastem oklejać się zdjęciami z czasopism
dla panów, Jezusów znalezionych w jajkach-niespodziankach
przemycać z zawiązanymi oczami, aby już nie zmartwychwstały
dla zmylenia inkwizycji wolności i słowa, doklejać wąsy i brody

może spotka mnie los męczennika przez wyśmianie
albo miano proroka i stos demokracji
ale pozostaje cnota nadziei, że umrę sławny

Charles Bukowski - słoneczna strona

2010-03-12T20:17:00.003+01:00

byki są wspaniałe jak słoneczna strona ulicy
i chociaż zabijają je dla tłumów czerstwych
to właśnie byk zapala ogień
i chociaż istnieją tchórzliwe byki
tak jak istnieją tchórzliwi matadorzy i tchórzliwi ludzie
to najczęściej byk pozostaje czysty
i umiera czysty
nietknięty przez symbole kliki czy obłudne miłości
kiedy ściągają go ze sceny
nic nie umarło
choć coś odeszło
a smród jaki pozostał
to świat

Z tomu "moje serce uwięzione w tamtych rękach" w "Płonąc w wodzie, tonąc w ogniu" - Wydawnictwo Noir Sur Blanc

Niedojrzałosć (remake)

2010-03-03T17:59:00.003+01:00

kiedyś dzieci nie brano na pogrzeby

śmierć widziały w martwym kanarku

niedotykalną jak uda młodej niani

wujek po prostu przestawał odwiedzać dom

a zapach ryb, które przynosił co tydzień

stopniowo rozkładał się w pamięci

a ona wybaczała

paradoksalnie

wojna niosła mniej pogrzebów

a obnażone uda kobiet bez ciał

nie przypominały tych niedotykalnych

***

na pierwszym pogrzebie miałem cztery lata

irracjonalnie cieszyłem się, że coś się dzieje

na drugim dwadzieścia lat później

racjonalnie płakałem

***

przerażają mnie łzy starych ludzi

rzadko płaczą bez powodu

początek- postrzyżyny

2010-02-24T00:04:00.001+01:00

zmarli nie mieszkają za rzeką a po drugiej stronie

jeziora porośniętego sitowiem, nie trzeba przekraczać

wystarczy obejść, wydeptać ścieżkę w wysokiej trawie

jak daleko możesz się posunąć? do brzegu

miał już tak blisko, nigdy go nie odnaleziono

do trumny włożyli ulubioną zabawkę

pożądałem jej i bałem się o ślady

ta woda nie wyrzuca ciał, one stają się wodą

kiedyś wyjdzie na pole, znikną brzegi, druga strona

czy takie jest zmartwychwstanie?, następni zbiorą plon

mieszczący się w dłoni, coś nie podlegającego tłumaczeniom

dziś myślę o tym z dystansu, coś myśli o mnie z bliska

patrzy w tył głowy, jakby chciało dotknąć włosów

tamtych mokrych ściętych włosów

popularna scena rodzajowa

2010-02-04T15:30:00.003+01:00

Wczoraj przy okazji pewnej rozmowy przypomniałem sobie o popełnionym już dobre kilka lat temu wierszyku i wtedy i teraz miał służyć jako odtrutka dla wierszy miłosnych, pełnych uniesień w landszaftowym otoczeniu. Oto on po pewnych drobnych przeróbkach.

nad zbiornikiem słodkowodnym nieoznaczonym kartograficznie
ona symbolicznie oddaje mu swą pompę tłoczącą krew
otwierając podwoje przedsionków i ramion

w odbitym blasku jedynego satelity ziemskiego
zbliżają otwory gębowe wymieniając płyny ustrojowe
erytrocyty szybciej przenoszą tlen unosząc ze sobą
do głów spożyty alkohol niskoprocentowy

płazy bezogonowe specyficznie się porozumiewają
opierzone stworzenia w powietrzu wydają się kreślić
kształt toruńskiego piernika
mniejsze ciała niebieskie
gasną nad ziemską atmosferą

neofita (remake starego wiersza)

2010-01-25T23:22:00.002+01:00

czeluść piwnicy cięta światłem, jak brzytwą

tnącą oko w "psie andaluzyjskim"

wzruszone powietrze i kurz, usiłujące odetchnąć

na zewnątrz stare zabawki, spocone tłusto ściany

resztki tynku podobne gwałtownym dotykom

parciany worek przeżegnany ostrzem szpadla

pierwszy dzień zimy, czas już przywieźć węgiel

czarno na białym, ślad na drodze dłuższy niż życie

wrzyna się w pole po same płuca, głęboki dekolt nocy

kroki płyną pod prąd, wykształcona postać wychylona

ku granicy lasu, papieros, zdarta dłoń walczy o ogień

szkielet księżyca rozcina chmury na obłoki

dymu unoszą się, marzną, w końcu gasną

niedopałek wbity w śnieg miękki jak chrząstka

bóg uwierzył w siebie

"Rewers"- wrażenia z seansu

2010-01-22T00:16:00.005+01:00

Na wstępie muszę napisać, że nie jestem specjalnie zaskoczony, iż debiutancki film Borysa Lankosza nie znalazł się na skróconej liście kandydatów do Oscara. Zarazem należy obiektywnie stwierdzić, iż nie jest to bynajmniej film zły ale mam przejmujące przeczucie, że mógł być to film znacznie lepszy. Apetyt rośnie w miarę jedzenia, ale gdy w trakcie jedzenia podane danie nie smakuje tak jak entuzjastyczne recenzje i hałas medialny sugerowały, to i spożycie następuje z mniejszym apetytem. Media obwieszczały niemal gromadnie, iż jest to w końcu film na miarę naszych potrzeb i możliwości i że nie jest to nasze ostatnie słowo a wprost przeciwnie- jest to początek wielkiej odnowy, nowej jakości na poziomie europejskim. Stwierdzam zatem, że zaczątek nowej jakości jest, ale nie jest to jeszcze rzecz, która skłoniła by mnie do stwierdzenia- tak, to jest film, który urwie jaja zachodnim krytykom, tak, że na dźwięk słów "polskie kino" nie będą już tylko wyciągać z pamięci Kieślowskiego, Wajdę czy Kawalerowicza (dwóch niestety już nie żyje a trzeci już chyba nie ma wiele do powiedzenia). Ten film może ich najwyżej przyjemnie połaskotać, ale tlenu im niestety nie odbierze. Nie będę streszczał "o co w filmie chodzi", gdyż można o tym przeczytać w wielu miejscach w necie, a tym bardziej nie będę wyjawiał szczegółów fabuły, czyli mówiąc slangowo "spojlerował" (choć nie zawsze uda się tego uniknąć) - to będzie głos zupełnie subiektywny.

Zacznijmy od plusów, aby tymi plusami przesłonić minusy: obraz jest bardzo zgrabnie zrealizowany w czarno-białej konwencji, posiada swój artyzm, zadbano o detale, oddaje specyficzny zimny i niepokojący klimat lat 50, czyli czasów, gdy każdy był faktycznie podejrzany, każdy mógł donieść do wiadomych służb i każdy (nawet wysoki oficjel oddany Partii i Towarzyszowi Bierutowi) mógł zostać odwiedzony przez smutnych panów w filcowych kapeluszach i długich białych płaszczach- czego mamy przykłady w filmie. Pozytywną rolę w filmie odgrywa muzyka, która podkreśla ważne momenty i często daje wyraźnie znać o sobie. Minusem jest jednak sama fabuła, z tego co wiem pierwowzór literacki Andrzeja Barta to w zasadzie nowela filmowa, co też, moim zdaniem musiało i wpłynęło na sam film. Film ma swoje zabawne sceny, przy których kinowa publiczność wybucha śmiechem jak na popularnych komediach, odrobina uśmiechu i dowcipu w mrocznych latach 50-tych- to naprawdę ciekawa i udana zagrywka twórców, szkoda tylko, że oprócz przezabawnego i groteskowego księgowego nie pojawił się jeszcze choć jeden "wesoły" adorator panny Sabiny (oprócz samego Bronisława).

Postacie matki i babci Sabiny są dobrze odegrane przez Jandę i Polony, ale są to ledwie naszkicowane rysy postaci, które niemalże w ogóle nie funkcjonują bez odniesień do głównej bohaterki. Podobnie zresztą sprawa się ma z główną bohaterką Sabiną i jej adoratorem Bronisławem- za mało tu informacji aby poznać ich lepiej, ich psychikę, czym się kierują w swoich wyborach, za mało jest dialogów a za dużo rwanych scen, spojrzeń, gestów i symboli, które mają chyba dać wrażenie głębi przeżywanych emocji.

Moment zapoznania się Sabiny z Bronisławem jest jakby żywcem wyjęty z kina lat 50-tych, ona idzie ciemną ulicą a za nią skradają się "zakazane gęby" chcący poznać zawartości jej torebki, on pojawia się w płaszczu i kapeluszu w cieniu zapalając papierosa, po czym jednym potężnym ciosem powala jednego napastnika (drugi ucieka). Scena jest groteskowa podobnie jak spojrzenia i gesty Bronisława względem Sabiny jak i później jej matki (scena pocałunku w windzie i jedna nóżka bohaterki uniesiona w górę), ale muszę przyznać, ze mi się podobała. Ogólnie cały film sprawia wrażenie groteski umiejscowionej w latach 50-tych na zasadach kontrastu, iż nawet to co makabryczne staje się jakąś parabolą ludzkich wyborów i czasów w jakich przyszło im żyć. Nie mogę jednakże wgłębiać się w temat, gdy musiałbym w tym miejscu zdradzić ważne szczegóły fabuły. Jednakże nie odmówię sobie zastanowienia się, dlaczego Marek syn Sabiny i Bronisława okazał się gejem?, czy to jakaś lekka próba żartu z usilnych dążeń matki i babci bohaterki do jej zeswatania?. Marek ma także twarz ojca i jego uśmiech, ale chyba jest zupełnie innym człowiekiem (nie tylko w kwestii orientacji). Piękne kłamstwo Sabiny w temacie ojca Marka jawi mi się także jako pewien głos na temat lustracji (aby lepiej pewnych spraw nie odkopywać, bo nie przyniosą nic dobrego a nikomu nie będą służyć). Scena zapalenia znicza w jego intencji przy jednym z socrealistycznych pomników w Warszawie przy piosence The Animals- "Don't let me be misunderstood" (choć w innym nie gorszym wykonaniu), jest bardzo znaczącym i dobrym zakończeniem. Nie wiem także skąd Bronisław dowiedział się o złotej amerykańskiej monecie połykanej, wydalanej i na nowo połykanej przez bohaterkę- czyżby to kolejna metafora, że "oni wszystko wiedzą i widzą" jak Orwellowski Wielki Brat?. Na koniec muszę jeszcze dodać, że w filmie drażnią mnie pewne przestoje, które niewiele lub nic nie wnoszą do filmu a mają chyba za cel dodawać mu jeszcze artyzmu. Zamiast tego badania cukru w cukrze wolałbym więcej tekstu i przestrzeni. Podtrzymuję jednak zdanie wyrażone na początku- film nie jest zły, film jest niezły i dobrze rokuje dla debiutanta, ale czy zasłużył na aż tak wielkie trumfy w Gdyni?. Nie jestem do tego przekonany.

O Ukrainie w trzech smakach

2010-01-18T23:07:00.008+01:00

Oferta Mehmeda IV

„ Ja, sułtan, syn Mehmeda, brat Słońca i Księżyca, wnuk i namiestnik Boga, Pan królestw Macedonii, Babilonu, Jerozolimy, Wielkiego i Małego Egiptu, Król nad Królami, Pan nad Panami, znamienity rycerz, niezwyciężony dowódca, niepokonany obrońca miasta Pańskiego, wypełniający wolę samego Boga, nadzieja i uspokojenie dla muzułmanów, budzący przestrach, ale i wielki obrońca chrześcijan — nakazuję Wam, zaporoskim Kozakom, poddać się mi dobrowolnie bez żadnego oporu i nie kazać mi się więcej Waszymi napaściami przejmować.

Sułtan turecki Mehmed IV

Odpowiedź Kozaków

„ Zaporoscy Kozacy do sułtana tureckiego! Ty, sułtanie, diable turecki, przeklętego diabła bracie i towarzyszu, samego Lucyfera sekretarzu. Jaki z Ciebie do diabła rycerz, jeśli nie umiesz gołą dupą jeża zabić. Twoje wojsko zjada czarcie gówno. Nie będziesz Ty,

sukin Ty synu, synów chrześcijańskiej ziemi pod sobą mieć, walczyć będziemy z Tobą ziemią i wodą, kurwa Twoja mać. Kucharzu Ty babiloński, kołodzieju macedoński, piwowarze jerozolimski, garbarzu aleksandryjski, świński pastuchu Wielkiego i Małego Egiptu, świnio armeńska, podolski złodziejaszku, kołczanie tatarski, kacie kamieniecki i błaźnie dla wszystkiego co na ziemi i pod ziemią, szatańskiego węża potomku i chuju zagięty. Świński Ty ryju, kobyli zadzie, psie rzeźnika, niechrzczony łbie, kurwa Twoja mać.

O tak Ci Kozacy zaporoscy odpowiadają, plugawcze. Nie będziesz Ty nawet naszych świń wypasać. Teraz kończymy, daty nie znamy, bo kalendarza nie mamy, miesiąc na niebie, a rok w księgach zapisany, a dzień u nas taki jak i u was, za co możecie w dupę pocałować nas!

Podpisali: Ataman Koszowy Iwan Sirko ze wszystkimi zaporożcami

Ze współczesną Ukrainą jest trochę tak jak z tą odpowiedzią Kozaków do Sułtana. Piekielnie trudno przewidzieć w jakim kierunku pójdą, bo co można powiedzieć pewnego o potomkach ludzi, którzy mieli na tyle czelności, fantazji i braku strachu, aby w taki sposób odpowiadać ówczesnemu potężnemu władcy?. Na Ukrainie zakończyła się pierwsza tura wyborów prezydenckich, "pomarańczowy" Juszczenko okazał się zbyt słaby i nieskuteczny przez co przegrał z kretesem, "niebieski" Janukowycz wydaje się być najbliżej prezydenckiego fotela a elokwentna, inteligentna i twarda jak skała "piękna Julia" ma chyba większy elektorat negatywny niż lider Partii Regionów. Zarazem to już inna Ukraina niż ta sprzed kilku lat- prezydent nie ma już takiej władzy, bo została ona w sporym zakresie przeniesiona na rząd a i świadomość ukraińskiej odrębności dotarła chyba także na wschodnią i południową Ukrainę, gdzie dominuje język rosyjski i chęć bliskich relacji z Rosją. Janukowycz nie wydaje się być tym samym "prorosyjskim" kandydatem, który był gotów sfałszować wybory, aby osiągnąć zamierzony cel. Dzisiaj także on chyba zdaje sobie sprawę,że zmiana polityki zagranicznej o sto osiemdziesiąt stopni prezentowałaby Ukrainę jako kraj zmienny, nieprzewidywalny i niegodny zaufania. Zarazem chyba nie ma takiego zamiaru, bo wie, że nie warto tracić korzyści ze zbliżenia z jednoczącą się Europą do której Ukraina prędzej czy później zacznie (chyba) pretendować. Z drugiej strony Zachód i Amerykanie w przypadku wyboru Janukowycza są gotowi na zmianę o dziewięćdziesiąt stopni, bo trudno jest przecież krajowi, który był ważną częścią składową ZSRR prowadzić politykę nie uwzględniającą potrzeb wielkiego sąsiada. O Polsce zawsze mówiło się jako o kraju zawieszonym między Wschodem a Zachodem a tymczasem to podziały na Ukrainie są daleko głębsze i bardziej złożone. Cokolwiek bym nie napisał i nie zacytował to z Ukrainą jest jak z kryzysem: nikt nie wie kiedy się naprawdę skończy i jakie będą jego konsekwencje, tak nawet znajac nazwisko nowego prezydenta tego wielkiego kraju, nikt nie wie jakie będa tego konsekwencje- dla nich, dla nas i dla Europy.

I na koniec wierszyk będący wypadkową poezji Andrija Bondara, słabością do (i znaczeniem) Trylogii Sienkiewicza oraz zbiorem stereotypów i wyobrażeń o Ukrainie i polskiej mentalności.

P.S Andrij Bondar pochodzi z Kamieńca Podolskiego...

wiersz wyboisty jak cera Wiktora Juszczenki

tylko Ukraińcy mogą tak po prostu wziąć i dać komuś po mordzie

- myślą i się nie mylą (…) dzisiaj nikomu nie dam po mordzie-

(…) uśmiecham się jak nikt tutaj nie potrafi

dobrze widzą moje zęby (…) tutaj takich nikt nie ma”

Andrij Bondar - Robbie Williams

rondo jasne jak warkocz Julii Tymoszenko, samochody krążą sępem

z masek można poznawać historię, tunele jak nozdrza narkomanów

w ścieżkach białego światła, neonowe prostytutki w panierce lakierów

rozchodzą się w ustach i kieszeniach, kolejny bar wzięty- nasza krew

drąży asfalt, pięści uderzyły do głów dla pojednania, śmieją się do nas

złote zęby, u nas nikt takich nie ma, boję się tak jak już nigdy nie będę

Robbie Williams pyta: Czy anioł zastanawia się nad moim losem?

naszym jest wysadzić się na dworcu w Kamieńcu Podolskim

pędzą tam najlepszy samogon, a tak to, życie Polaka zaczyna się

na odcinkach specjalnych albo nie zaczyna się wcale i żaden anioł

się nad tym nie zastanawia, żaden anioł nie chce dostać w mordę

Ilja Riepin- Kozacy piszą list do Sułtana

atawizm (wersja czwarta)

2010-01-10T23:43:00.003+01:00

częściej myślę już o śmierci, jak konieczna jest do życia
codziennego zjadania jak arszenik, w małych dawkach

starzy ludzie wiedzą, że śmierci nie ma, ani powodu by się bać
oni są śmiercią, gdy podając wnukom jedzenie wabią słodyczą
w nagrodę, prosząc oswajają: bądź grzeczny, bo nie pójdziesz
do Bozi- za mamę, za tatę, za siostrzyczkę, aż zjesz wszystko

dusze wychodzą z nich jak wychodzi się po oczekiwany list
moszczą się na dnie literatek do popijania lekarstw, czekają
w pozycji embrionalnej, przeszkadzają jak zbyt wyrośnięte kły

o czym pomyślę gdy w popiołach Dachau odnajdą ząb mądrości?

kim będę gdy na wargach pojawią się suche wypryski, stygmaty
których nie ma, wyjdzie ze mnie cała sól i zechcę nakarmić wszystkich
potrzebujących chlebem, aby jakoś przywitać tę śmierć o twarzy matki

mój anioł stróż

2010-01-08T01:28:00.006+01:00

jest senną dziewczynką z porażonym aparatem mowy

porozumiewa się wymownym spojrzeniem, znakami

wycinanymi z papieru, umie narysować dom i ptaka

w nagłych wypadkach wstydzi się kopnąć w kostkę

to nie przystoi damie, składa tylko rączki i popłakuje

w zasadzie może być także chłopcem, ale wolę żyć

przekonaniem że rośnie przy mnie kobieta

że maleje we mnie strach